ಪುನಾರಚಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ

¥ÀÄ£ÁgÀavÀ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À ªÉÄïÁlUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ »A¸É

EAVè±ï ªÀÄÆ® -J.Dgï.ªÁ¸À«

£ÀªÀÄä d£ÀjAzÀ¯É DzÀÀ UÁAiÀÄUÀ½AzÀ

ªÉÆzÀ® ¨ÁjUÉ £ÀªÀÄä ªÀÄ£À¸ÀÄ ªÀÄÄjzÁUÀ

£ÀA©zɪÀÅ £ÁªÀÅ ªÁ¹ ªÀiÁqÀĪÀgÀ£ÀÄß,

£É£ÉzɪÀÅ PÁ® UËgÀ«¸ÀĪÀ OµÀ¢ü aÃnAiÀÄ£ÀÄß

PÉ®ªÉà ¢£ÀUÀ¼ÀÄ ¸ÁPÉAzÀÄ §UÉzɪÀÅ

£ÉÆêÀÅ ªÀiÁAiÀĪÁUÀ®Ä

ªÀætUÀ¼É®è UÀÄtªÁUÀ®Ä

£ÀqÉzÀzÉÝ ¨ÉÃgÉ PÀxÉ

¨ÉÃ£É ºÀ¼ÉAiÀÄzÀÄ, ¸ÀjAiÀiÁV

gÉÆÃUÀ ¥ÀvÉÛ ªÀiÁqÀĪÀ°è ªÉÊzÀå C¸ÀªÀÄxÀð

ªÉÊzÀå«zÉåUÀ¼É®è ªÀåxÀð

¥sÉÊeï CºÀªÀÄzï ¥sÉÊeï  1968

EwÛÃZÉUÉ ¥À²ÑªÀÄ ¨sÁgÀvÀzÀ UÀÄdgÁw£À°è £ÀqÉzÀ ªÀÄĹèªÀÄgÀ PÀUÉÆÎ¯É §ºÀıÀºÀ Cw ºÉZÀÄÑ vÀ®èt GAlĪÀiÁqÀĪÀ, ªÀÄ£À PÀzÀqÀĪÀ ¥ÀæwªÉÄAiÀiÁVzÉ. AiÀÄĪÀPÀgÀÄ CªÉÄjPÀ£ÀßgÀ n-±Àmïð zsÀj¹, wæ±ÀÆ®, PÀwÛ, ¯Áp ªÀÄvÀÄÛ PÀoÁj »rzÀÄ, ¸ÀAWÀn¹zÀ D¹Û ªÀÄvÀÄÛ fêÀ ºÁ¤AiÀÄ°è ¨sÁUÀªÀ»¹zÀgÀÄ. F ¥ÀæwªÉÄ »AzÀÆ gÁ¶ÖçÃAiÀÄvÉAiÀÄ vÀ¯É JvÀÄÛ«PÉ, ¥Àæ¨sÀÄvÀé ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀæeÁ¥Àæ¨sÀÄvÀéUÀ¼À ¸ÀªÀĸÉå, DzsÀĤPÀ vÀAvÀæeÁÕ£À (ªÉƨÉÊ¯ï ¥sÉÆãÀÄ, ¹°AqÀgï) zÉÆA¢UÉ ¸ÀܽÃAiÀÄ, ¥ÀgÀA¥ÀgÁUÀvÀ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ aºÉßUÀ¼ÀÄ MAzÁUÀÄwÛgÀĪÀÅzÀ£ÀÄß ¥Àæw¤¢ü¸ÀÄvÀÛzÉ. »AzÀÆvÀézÀ ¸ÀAPÉÃvÀ ‘¥ÀæAiÉÆÃUÀ±Á¯É’AiÉÆAzÀ£ÀÄß ºÀÄlÄÖºÁPÀĪÀÅzÀgÀ°èzÉ. EzÀÄ »AzÀÆvÀézÀ ªÀÄÆ® GzÉÝòvÀ PÁgÀåPÀæªÀÄzÀ §®ªÀ£ÀÄß ¥ÀjÃPÉëUÉ MqÀÄتÀÅzÀÄ, ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄĹèªÀÄgÀ DªÀÄƯÁUÀæ ¸ÀgÀé£Á±À ªÀÄvÀÄÛ »AzÀÆvÀé JwÛ »rAiÀÄĪÀAxÀ ¥ÀæzÀ±Àð£À ªÀiÁqÀĪÀÅzÀÄ DVzÉ. »A¸ÉAiÀÄ£ÀÄß ¸ÀªÀÄyð¸À®Ä §¼À¸À¯ÁzÀ ¤¢ðµÀÖ ¨sÁµÉ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀæwªÉÄUÀ¼ÀÄ zsÀªÀÄð ªÀÄvÀÄÛ CzÀgÀ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼À ªÁå¦ÛAiÀÄ£ÀÄß ¸ÀÆa¹ªÉ. EzÀÀ£ÀÄß zÉñÀzÀ ¸ÀA«zsÁ£À SÁ¸ÀV ªÀ®AiÀÄPÉÌ ¤§ðA¢ü¸À®Ä PÉýPÉÆArzÀÝgÀÆ gÁµÀÖçzÀ ¸ÁªÀðd¤PÀ PÉëÃvÀæzÀ°è FUÀ ¥ÀæªÀÄÄR ¸ÀÆZÀPÀÀªÁV gÀÆ¥À vÀ¼É¢zÉ.

F »A¸Á WÀl£ÉUÀ¼ÀÄ vÀ£Àß ªÁå¦ÛAiÀÄ£ÀÄß QjzÀĪÀiÁrPÉÆArªÉ. gÁµÀÖçzÀ ««zsÀ ªÀåªÀ¸ÉÜUÀ¼ÀÄ, ¸ÀA¸ÉÜUÀ¼ÀÄ, ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À£ÀÄß §zÀ¯ÁªÀuÉUÉ UÀÄj¥Àr¹ªÉ. EzÀgÀ ¥ÀjuÁªÀĪÁV ¨sÁgÀvÀzÀ ªÉÊ«zsÀåªÀÄAiÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøw ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£ÉUÉ, §zÀ¯ÁªÀuÉUÉ, £Á±À¥Àr¸ÀÄ«PÉUÉ UÀÄjAiÀiÁVzÉ. ¸ÁªÀðd¤PÀ ªÀÄvÀÄÛ SÁ¸ÀV ªÀ®AiÀÄUÀ¼ÀĹ ¥ÀævÉåÃPÀªÁVgÀĪÀ°è ¸ÀªÁ¯ÁVªÉ. EAxÀ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£É ªÀÄvÀÄÛ gÁµÀÖçzÀ°è »A¸ÉVgÀĪÀ CzÀgÀ ¸ÀA§AzsÀªÀ£ÀÄß PÉÃA¢æÃPÀj¹zÀgÉ CzÀÄ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ªÀÄÆ®¨sÀÆvÀªÁ¢ zÀȶÖPÉÆãÀÀ¢AzÁZÉUÉ ºÉÆÃUÀÄvÀÛzÉ. ¸ÀévÀºÀ ¸ÀA¸ÀÌøw¬ÄAzÁV CxÀªÁ DzsÀĤPÉÆÃvÀÛgÀ ¤®Ä¤AzÁV »A¸É WÀn¹zÀAvÉ PÁtÄvÀÛzÉ. ¥Á±ÁÑvÀå¢AzÀ §AzÀ CzsÀĤPÀvÉAiÀÄ ºÉƹ۰UÉ vÀ£Àß ¤AzÉAiÀÄ£ÀÄß ªÀÄÄnÖ¸ÀÄvÀÛzÉ. ºÁUÁVAiÉÄ °AUÀUÀ¼À £ÀqÀĪÉ, ¥Àæ¨sÀÄvÀé ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀªÀÄÄzÁAiÀÄUÀ¼À £ÀqÀĪÉ, ¸ÀªÀÄÄzÁAiÀÄ-¸ÀªÀÄÄzÁAiÀÄUÀ¼À £ÀqÀÄªÉ CªÀÅUÀ¼À UÀrgÉÃSÉUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀA§AzsÀUÀ¼À°è ¥À®èlªÀ£ÀÄß F ¥Àæ§AzsÀ UÀªÀĤ¸ÀÄvÀÛzÉ. C®èzÉ d£ÀvÉAiÀÄ £ÀqÀÄ«£À ¸ÀA§AzsÀUÀ¼À£ÀÄß §zÀ°¸ÀĪÀAxÀ ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£ÉUÀ¼ÁzÀ ªÀåQÛÛvÀé, ªÉÊAiÀÄQÛPÀvÉÀ, ¸ÁªÀiÁfPÀvÉ, £ÁUÀjPÀ ºÀPÀÄÌUÀ¼À ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£ÉAiÀÄvÀÛ UÀªÀÄ£À ¸É¼ÉAiÀÄÄvÀÛzÉ. §zÀ¯ÁzÀ CAxÀ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ¤AiÀĪÀÄUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁªÀiÁfPÀ ¸ÀA§AzsÀUÀ¼À ¥sÀ®ªÁV ¥ÁæxÀ«ÄPÀªÁV ªÀÄÆgÀÄ §UÉAiÀÄ d£ÀgÀÄ ªÀÄĹèªÀÄgÀÄ, zÀ°vÀgÀÄ (ªÀVÃðPÀÈvÀ C¸Ààø±ÀågÀÄ ªÀÄvÀÄÛ PɼÀ¸ÀÜgÀzÀ eÁw ¸ÀªÀÄƺÀUÀ¼ÀÄ) ªÀÄvÀÄÛ ºÉAUÀ¸ÀgÀ ªÉÄÃ¯É »A¸É ºÉZÀÄÑvÀÛzÉ. F ¸ÀªÀÄƺÀUÀ¼À d£ÀgÀ ¹ÜwUÀwUÀ¼ÀÄ gÁµÀÖçzÀ°è §ºÀÄ¥Á®Ä ¥ÀjºÀj¹gÀĪÀÀ ¥Àæ±ÉßUÀ¼À² ªÁå¦ÛAiÀÄ£ÀÄß ¥Àæw©A©¸ÀÄvÀÛzÉ. gÁµÀÖçzÀ ¸ÀªÀÄÄzÁAiÀÄUÀ¼À ¸ÁªÀiÁfPÀvÉAiÀÄ£ÀÄß ¥ÀÄ£ÁgÀa¸ÀÄwÛgÀĪÀ ªÉÄïÁlUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ºÉƸÀ ¤gÀÆ¥ÀuÉUÀ¼ÀÄ CªÀgÀ «gÀÄzÀÞ ºÉZÀÄÑwÛgÀĪÀ »A¸ÉAiÀÄ£ÀÄß UÀªÀĤ¸ÀÄvÀÛÛªÉ.

¥ÀæeÁ¥Àæ¨sÀÄvÀé ªÀÄvÀÄÛ DzsÀĤPÀvɳ ªÀiÁzÀjUÀ¼À Dl ªÀÄÄV¢zÉ. ¸ÁªÀiÁfPÀ ªÀÄvÀÄÛ DyðPÀ ±ÉæÃt¬ÄAzÀÀ ¸Á¯ÁV ºÉÆgÀzÀÆrzÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸Ë®¨sÀå ªÀAZÀ£ÉUÉÉ M¼ÀUÁzÀ §ºÀÄ¥Á®Ä d£ÀgÀ fêÀ£ÀªÀ£ÀÄß UÀÄgÀÄw¸À¯ÁVzÉ. ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£É JAzÀgÉ ¸ÁܦvÀÀ ªÀåªÀ¸ÉÜUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiË®åUÀ¼ÀÄ ºÁUÀÆ ºÉƸÀ UÀæ»PÉ CxÀªÁ C¼ÀªÀrPÉAiÀÄAxÀ ¸ÀgÀ¼À ¸ÁÜ£À §zÀ¯ÁªÀuÉ ªÀiÁvÀæªÁV®è. CzÀÄ eÉÆvÉUÀÆqÀÄ«PÉAiÀÄ ¥ÀæQæAiÉÄUÀ¼À®Æè £ÀqÉ¢zÉ. SÁ¸ÀV ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁgÀéd¤PÀ JgÀqÀÆ PÉëÃvÀæUÀ¼À ªÉÄÃ¯É ªÁå¥ÀPÀ ¥Àæ¨sÁªÀ ©ÃjgÀĪÀ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÉÆAzÀgÀ CqÉvÀqÉÉ MAzÀÄ §UÉAiÀÄzÁVzÉ. ¥Àæ¨sÀÄvÀézÀ ¤AiÉÆÃUÀUÀ¼ÀÄ, ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁzsÀåªÀÄ ¥ÀjUÀtÂvÀ ªÀiÁUÀðUÀ¼ÀÄ ªÁå¥ÀPÀ ¥Àæ¨sÁªÀ ©Ãj gÁµÀÖçzÀ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼ÀÄ ¥ÀÄ£ÁgÀavÀªÁUÀÄwÛgÀĪÀÅzÀÄ E£ÉÆßAzÀÄ §UÉAiÀiÁVzÉ. CzÀgÀ¯ÉÆèAzÀÄ gÁµÀÖç-¥Àæ¨sÀÄvÀé, CzÀgÀ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ §ºÀÄvÀé ªÀÄvÀÄÛ gÁµÀÖ÷ÛzÀ C®à¸ÀASÁåvÀ ¸ÀªÀÄÄzÁAiÀÄUÀ¼À G½AiÀÄÄ«PÉAiÀÄ ºÀPÀÄÌUÀ½UÉ ¸ÀªÁ®Ä J¸ÉAiÀÄÄvÀÛ gÁµÀÖçzÀ ¸ÁgÀéd¤PÀ ªÉâPÉ ªÉÄÃ¯É ªÀÄÆrzÉ.

CqÉvÀqÉAiÀÄ ªÉÄïÁlUÀ¼ÀÄ

gÁ¶ÖçÃAiÀĪÁ¢ ZÀ¼ÀªÀ½AiÀÄ MvÀÛqÀUÀ¼ÀÄ, CzÀgÀ ¥ÀƪÀðzÀ°ègÀĪÀ UÀæ»PÉUÀ¼ÀÄ ªÀ¸ÁºÀvÀÄ DPÀæªÀÄtPÉÌ ¸ÀªÁ¯É¸É¢gÀĪÀÀ »£É߯ÉAiÀÄ°è ¥Á±ÁÑvÀå ¥Àæ¨sÀÄvÀé d£ÀgÀ SÁ¸ÀV PÉëÃvÀæzÀ°è ªÀÄÆUÀÄvÀÆj¸ÀĪÀÅzÀÄ ªÀÄvÀÄÛ gÁµÀÖçzÀ §ºÀĸÀA¸ÀÌøwAiÀÄ£ÀÄß G½¹PÉƼÀÄîªÀÅzÀÄ JAzÀgÉ DzsÀĤPÀ⁴ MvÀÛqÀUÀ½UÉ SÁ¸ÀV PÉëÃvÀæUÀ¼ÀÄ (zsÀªÀÄð, ªÀÄzÀĪÉ, gÀPÀÛ ¸ÀA§AzsÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ D¹Û ºÀPÀÄÌ) ªÁå¥ÀPÀªÁV §zÀ¯ÁUÀzÉ, ¸ÀÄzsÁgÀuÉAiÀiÁUÀzÉ G½¢gÀĪÀÅzÀÄ JAzÁUÀÄvÀÛzÉ. F ªÀåªÀ¸ÉÜ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀzÀÞwUÀ¼ÀÄ vÀªÀÄä£ÀÄß ªÀÄgÀĸÀȶֹPÉƼÀÄîwÛªÉ CAzÀgÉ vÀªÀÄä£ÀÄß vÁªÉà ¸ÀºÀd ¥ÀgÁªÀıÀð£ÉUÉ M¼À¥Àr¹PÉƼÀÄîwÛªÉ JA§xÀðªÀ£ÀÄß GAlĪÀiÁqÀÄvÀÛzÉ. EªÀÅ ¥ÀæeÁ¸ÀvÉÛAiÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøw ¸ÁÜ¥À£ÉAiÀiÁUÀÀ§®è ªÀÄlÖPÉÌ ¨ÉÃgÀÄ©qÀ¨ÉÃPÁzÀ ªÉÊAiÀÄQÛPÀ ºÀPÀÄÌUÀ¼ÀÄ, ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ ªÉÊAiÀÄQÛPÀvÉ, ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀªÀiÁdzÀ ¥ÀæeÁ¸ÀwÛÃPÀgÀtzÀ «ZÁgÀUÀ¼À£ÀÄß §®UÉƼÀî®Ä ©qÀÄwÛ®è. F ¥ÀæeÁ¸ÀvÁÛvÀäPÀªÀ®èzÀ ¥ÀgÀA¥ÀgÁUÀvÀ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ CqÉvÀqÉUÀ¼ÀÄ, «±ÉõÀªÁV ±ÉæÃtÂÃPÀgÀt, vÁgÀvÀªÀÄåvÉ, CzÀgÀ DZÀgÀuÉ «¢ü «zsÁ£À ¥ÀzÀÞwUÀ¼À ¸ÀA»vÉUÀ¼ÀļÀî ªÉÄîÄeÁwUÀ¼À «ZÁgÀUÀ¼ÀÄ, °AUÀ ªÀÄvÀÄÛ CAvÀgÀ eÁw ¸ÀA§AzsÀUÀ¼À°è vÉÆqÀPÁVªÉ. ªÉÄîéUÀðUÀ½AzÀ ¸ÀÄálUÉÆAqÀ EAxÀzÉÆAzÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøw ªÉÄïÁlzÀ ªÀiÁzÀjAiÀiÁVzÀÄÝ, gÁµÀÖçzÀ°è£À ¸ÁªÀiÁfPÀ §zÀ¯ÁªÀuÉAiÀÄ ¸Àé¨sÁªÀUÀ½UÉ ªÀĺÀvÀé¥ÀÆtðªÁzÀ vÉÆqÀPÁVz^{É 5}. F §UÉAiÀÄ°è G½zÀÄ §AzÀÀ ¸ÀA¸ÀÌøw ºÉƸÀ ¥ÀæeÁ¸ÀvÁÛvÀäPÀ ªÀÄvÀÄÛ DzsÀĤPÀ ªÀåªÀ¸ÉÜAiÀÄ ªÀĺÀvÀé¥ÀÆtðªÁzÀ ªÀÄÆ® GzÉÝñÀUÀ¼À£ÀÄß zÁj vÀ¦à¸À®Ä ªÀÄvÀÄÛ dn®UÉƽ¸À®Ä ºÉƸÀ ªÀåªÀ¸ÉÜ ªÀÄvÀÄÛ CzÀgÀ ZÁ®PÀ ±ÀQÛUÀ¼ÉÆA¢UÉ ªÀÄgÀĺÉÆAzÁtÂPÉ ªÀiÁrPÉÆArzÉ. CzÀÄ ¥Àæ¨sÀÄvÀézÀ ºÉƸÀ «ÄrvÀUÀ½UÉ, ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁzsÀåªÀÄUÀ¼ÉÆA¢UÉ eÉÆvÉUÀÆrzÀÄÝ, ¥ÀæeÁ¸ÀvÁÛvÀäPÀ ¸ÀA¸ÉÜUÀ¼ÀÄ, ªÀåªÀ¸ÉÜUÀ¼ÀÄ, ¥ÀæQæAiÉÄUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ CzsÀĤPÀvÉUÉ ¸ÀªÁ¯ÉÆrØzÉ. EAxÀ ªÀÄgÀÄ GvÁà¢vÀ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼ÀÄ £ÀAvÀgÀ vÀªÀÄä ªÀÄÆ® DzsÁgÀªÀ£ÀÄß gÀƦ¹PÉƼÀÄîvÀÛªÉ. ºÉƸÀ gÀÆ¥ÀzÀ DzsÀĤPÀvÉAiÀÄ°è vÉÆqÀVPÉƼÀîĪÀ vÀªÀÄä ºÀPÀÄÌUÀ½UÁV ªÀÄvÀÄÛ C¢üPÁgÀzÀ ¸ÁÜ£ÀUÀ½UÁV Cw ºÉZÀÄÑ PÁ® ¸Ë®¨sÀå ¥ÀqÉzÀ ¥ÁvÀæzsÁjUÀ¼ÀÄ ¸Ë®¨sÀå ªÀAavÀgÀ (PɼÀ ±ÉÉæÃtÂAiÀÄ eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼ÀÄ, ºÉAUÀ¸ÀgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ zsÁ«ÄðPÀ C®à¸ÀASÁåvÀgÀÄ) ºÀPÀÄÌUÀ½UÉ ¸ÀªÁ®Ä ºÁPÀÄvÁÛgÉ.

ºÉƸÀÀ ªÀÄƯÁA±ÀUÀ¼ÀÄ MAzÁUÀÄwÛgÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ £É¯É¹gÀĪÀ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ DzÀåvÉUÀ¼À ªÀÄƯÁA±ÀUÀ¼À£ÀÄß F PÀÆrPÉ G½¹PÉÆArzÉ. EzÀ£ÀÄß PÀÄlÄA§ÌQAvÀ GvÀÛªÀĪÁV PÉ®ªÀÅ ¸ÀA¸ÉÜUÀ¼ÀÄ ¥Àæw¤¢ü¸ÀÄvÀÛªÉ. °AUÀ vÁgÀvÀªÀÄå ªÀÄvÀÄÛ ±ÉæÃtÂÃPÀgÀt ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ CqÉvÀqÉUÀ¼À£ÀÄß PÀÄlÄA§ ¥Àæw¥sÀ°¸ÀÄwÛzÉ. ºÉtÄÚªÀÄPÀ̼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ºÉAUÀ¸ÀgÀÄ PÀÄlÄA§zÀ C¤jÃQëvÀ KgÀÄ¥ÉÃgÀÄUÀ½UÉ §°AiÀiÁUÀĪÀÅzÀgÉÆA¢UÉ, CzÀÄ KPÉÊPÀ Cw ªÀÄÄRå «ªÁ¢vÀ ¸ÀܼÀªÁV ¨É¼ÉAiÀÄÄwÛzÉ. PÀÄlÄA§zÀ UÁvÀæªÀ£ÀÄß «ÄvÀUÉƽ¸ÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ ªÀgÀzÀQëuÉ ºÉÃjPɬÄAzÀ DyðPÀ D¹Û PÀ¼ÉzÀÄPÉƼÀÄîªÀÅzÀ£ÀÄß vÀqÉUÀlÖĪÀ CUÀvÀåPÉÌ PÀÄlÄA§UÀ¼ÀÄ ¸ÀàA¢¸ÀÄwÛªÉ. EzÀjAzÀ ¹ÛçèsÀÆæt ºÀvÉå ªÀÄvÀÄÛ ºÉtÄÚ ªÀÄUÀÄ«£À ºÀvÉåUÁV ºÉtÄÚªÀÄPÀ̼À ªÉÄÃ¯É »A¸É ºÉZÀÄÑwÛzÉ. EzÀÄ °AUÀ C£ÀÄ¥ÁvÀ ¥ÀæªÀiÁtzÀ°è⁶ wêÀævÀgÀ KgÀÄ¥ÉÃjUÉ PÁgÀtªÁVzÉ. ªÉÊAiÀÄQÛPÀvÉ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁªÀiÁfPÀ ¸ÁéªÀÄåvÉAiÀÄ ºÉƸÀ «ZÁgÀUÀ¼ÀÄ ¸ÀUÉÆÃvÀæ ªÀÄzÀĪÉUÉzÀÄgÁzÀ ¸ÀªÁ®ÄUÀ¼À£ÀÄß E¤ß®èzÀAvÉ ªÀiÁqÀ®Ä ¥ÀæAiÀÄw߸ÀÄwÛªÉ. eÁw ªÀÄvÀÄÛ PÀÄlÄA§zÀ UËgÀªÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀAvÁ£ÉÆÃvÀàwÛ ¤AiÀĪÀÄUÀ¼À£ÀÄß⁷ ¤gÁPÀj¸ÀĪÀ zÀA¥ÀwUÀ½UÉ »A¸ÉAiÀÄ ²PÉë ¤ÃqÀ®Ä PÀÄlÄA§UÀ¼ÀÄ ¥ÀæAiÀÄvÀߥÀqÀÄwÛªÉ. C®èzÉ ºÉaÑ£À ªÀgÀzÀQëuÉ vÀgÀ®Ä ªÀÄ»¼ÉAiÀÄgÀ ªÉÄÃ¯É MvÁÛAiÀÄ ªÀiÁqÀ¯ÁUÀÄwÛzÉ. EzÀÄ AiÀÄĪÀwAiÀÄgÀÄ vÀªÀÄä UÀAqÀA¢gÀ ªÀÄ£ÉAiÀÄ°è §°AiÀiÁUÀÄwÛgÀĪÀÅzÀPÉÌ PÁgÀtªÁVzÉ. ªÉÄîÄeÁw »AzÀÆUÀ¼À PÉ®ªÀÅ ¸ÁA¥ÀæzÁ¬ÄPÀ DZÀgÀuÉUÀ½UÉ ªÀÄgÀÄfêÀ ¤ÃqÀ®Ä ªÀiÁqÀÄwÛgÀĪÀ ¥ÀæAiÀÄvÀßUÀ¼ÀÄ PÉ®ªÀÅ ªÀÄ»¼ÉAiÀÄjUÉ ¸Àw ¥ÀzÀÞw C£ÀĸÀj¹ CxÀªÁ «zsÀªÉAiÀÄgÁV PÉÆAzÀÄPÉƼÀîĪÀÅzÀ£ÀÄß §®ªÀAvÀªÁV ºÉÃgÀ®Ä PÁgÀtªÁVzÉ.

ªÀÄgÀÄ JtÂPÉAiÀÄ ªÉÄïÁlUÀ¼ÀÄ

EAxÀ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ DzÀåvÉUÀ¼À CqÉvÀqÉUÀ½UÉ, gÁµÀÖçzÀ ¥ÀæeÁ¸ÀvÁÛvÀäPÀ ¥ÀæQæAiÉÄUÀ¼À ¤¢ðµÀÖvÉUÀ½UÉ, eÁw UÀÄgÀÄvÀÄUÀ½UÉ, ªÀÄvÀÄÛ CAVÃPÁgÀ ¥ÀqÉzÀ ¸ÀzÀ¸ÀåvÀéUÀ½UÉ ¸ÀA§AzsÀ ¥ÀlÖAvÉ ¸Á®Ä ¸Á®Ä ¥ÀæQæAiÉÄUÀ¼À ªÀÄÆ®PÀ ªÀÄgÀÄ JtÂPÉ ªÀiÁqÀ¯ÁUÀÄwÛgÀÄvÀÛzÉ. ªÀA±À ¥ÀgÀA¥ÀgÉ vÀvÀé DzsÁjvÀ, ±ÉæÃtÂÃPÀgÀt ªÀÄvÀÄÛ vÁgÀvÀªÀÄåUÀ¼À eÁw ªÀåªÀ¸ÉÜ, ¨sÁgÀwÃAiÀÄ ¸ÁªÀiÁfPÀ ¸ÀA¸ÉÜAiÀÄ ªÀÄÆ®¨sÀÆvÀ WÀlPÀzÀAvÉ PÀgÀV ºÉÆÃUÀĪÀÅzÉAzÀÄ ¤jÃPÉë ªÀiÁqÀ¯ÁVvÀÄÛ. CxÀªÁ DzsÀĤPÀvÉ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀæeÁ¸ÀvÉÛAiÀÄ ¸ÀA¸ÉÜUÀ¼ÀÄ ºÁUÀÆ ¥ÀæQæAiÉÄUÀ½AzÀ ªÀÄgÉAiÀiÁV ºÉÆÃUÀĪÀÅ¢vÀÄÛ. ¥ÀlÖt ¥ÀæzÉñÀ, PÉÊUÁjPÁ PÉëÃvÀæUÀ¼À°è eÁw ¨sÁUÀ±ÀºÀ eÁw ªÀA±À ¥ÀgÀA¥ÀgÉ, PÀ¸ÀÄ§Ä ªÀÄÆ®UÀ½AzÀ⁸ PÀ¼ÀaPÉÆArvÀÄÛ. CzÀ¤ßÃUÀ §ºÀÄUÀÄtÂvÀ ªÀiÁzÀjUÀ¼À°è ¥ÀÄ£À±ÉÑÃvÀ£ÀUÉƽ¸À¯ÁUÀÄwÛzÉ. ªÀÄvÀ ¨ÁåAPÀÄUÀ¼À£ÀÄß gÀƦ¸ÀĪÀ°è eÁw ªÉÄÊwæ ªÀÄvÀÄÛ UÀÄA¥ÀÄUÀ¼À §¼ÀPÉAiÀÄ£ÀÄß ZÀÄ£ÁªÀuÁ gÁdPÁgÀtzÀ ¥ÀæQæAiÉÄ ªÉÆzÀ® ¨ÁjUÉ PÀAqÀÄPÉÆArvÀÄ. EzÀÄ eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀAWÀUÀ¼ÀÄ ªÀĺÀvÀézÀ gÁdQÃAiÀÄ ¥ÁvÀæzsÁj ªÀÄvÀÄÛ ¤AiÉÆÃUÀªÁUÀĪÀ°è PÁgÀtªÁVzÉ. PɼÀ ±ÉæÃtÂAiÀÄ eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼ÀÄ FUÉÆAzÀÄ ¸À® ‘eÁw CxÀðzÀ°è vÀªÀÄä C£Á£ÀÄPÀÆ®vÉUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ CªÀªÀiÁ£ÀUÀ¼À£ÀÄß ¤gÀƦ¸ÀÄw۪ɒ ªÀÄvÀÄÛ vÁªÉà ‘ºÉZÀÄÑwÛgÀĪÀ wêÀæ eÁw ªÉÊgÀvÀézÀ gÀÆ¥ÀzÀ°è ¸ÀAWÀ ¸ÀA¸ÉÜ’UÀ¼À£ÀÄß ¸ÀAWÀn¹PÉƼÀÄîwÛªÉ⁹.   

F eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼À£ÀÄß gÁdQÃAiÀÄ ¥ÁvÀæzsÁjUÀ¼ÁV ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£É ªÀiÁqÀĪÀ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è, ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁ£À¹PÀ ¸Àé¨sÁªÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ eÁw ¸ÀA§AzsÀUÀ¼À°è ¸ÁPÀµÀÄÖ ¸ÀÄzsÁgÀuÉ GAlĪÀiÁqÀĪÀ°è, eÁw »A¸É ªÀÄgÀÄPÉƽ¸ÀĪÀ WÀl£ÉAiÀiÁVzÉ. eÁw ¸ÀA§AzsÀUÀ¼À°è §zÀ¯ÁªÀuÉUÀ¼À£ÀÄß vÀqÉUÀlÖ®Ä ªÀÄvÀÄÛ C¢üãÀvÉ ¤gÀAvÀgÀªÁV ªÀÄÄAzÀĪÀgÉAiÀÄ®Ä ªÉÄîıÉæÃt eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ½AzÀÀ PɼÀ±ÉæÃt eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼À ªÉÄð£À »A¸É ªÀÄÄAzÀĪÉgÉ¢zÉ. DzÀgÉ ¸ÀA¥À£ÀÆä®UÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ºÀPÀÄÌUÀ½UÀµÉÖà C®èzÉ eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼À £ÀqÀÄ«£À »A¸ÉAiÀÄÆ M¼ÀUÉÆAqÀÄ, PɼÀ±ÉæÃt eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼À®Æè¹⁰ gÁdQÃAiÀÄ gÀAUÀzÀ°è C¢üPÁgÀzÀ «ªÁzÀzÀ Dl DqÀÀ¯ÁVzÉ.

gÁdQÃAiÀÄ ¥ÁvÀæzsÁjUÀ¼ÁV eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼À ¨É¼ÀªÀtÂUÉ ªÀÄvÀÄÛ ªÁå¥ÀPÀªÁV ºÀgÀrgÀĪÀ CªÀgÀ PÀÆlªÁzÀ, eÁw ªÀåªÀ¸ÉÜ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀªÀĸÉå MAzÀÄ MUÀmÁUÀ®Ä PÁgÀtªÁVzÉ. MAzÀÄ PÀqÉ £ÁUÀjPÀ ¸ÀªÀiÁdzÀ «¥ÀÄ® ¸ÀA¸ÉÜUÀ¼ÀÄ PɼÀ±ÉæÃt eÁwUÀÄA¥ÀÄUÀ¼À ºÀPÀÄÌUÀ¼ÀÄ, CªÀ±ÀåPÀvÉUÀ¼ÀÄ, ªÀÄvÀÄÛ CUÀvÀåvÉUÀ¼À£ÀÄß ¥ÀÆgÉʸÀ®Ä «¥sÀ®ªÁzÀ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è, eÁw ¸ÀAWÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ eÁw DzsÁjvÀ gÁdQÃAiÀÄ ¥ÀPÀëUÀ¼ÀÄ PɼÀ ±ÉæÃtÂUÀ½UÁV ¥ÀjuÁªÀÄPÁj PÀæªÀÄUÀ¼À£ÀÄß PÉÊUÉÆArªÉ. ªÀÄƯÉUÀÄA¥ÁVgÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸Ë®¨sÀå ªÀAavÀgÁVgÀĪÀ eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼ÀÄ vÀªÀÄä ¨ÉÃrPÉUÀ¼À£ÀÄß ªÀÄÄA¢lÄÖ zÀ¤ JwÛªÉ ªÀÄvÀÄÛ vÀªÀÄä£ÀÄß ZÀ¯ÁªÀuÉAiÀÄ°èlÄÖPÉÆArªÉ. ªÀÄvÉÆÛAzÀÄ PÀqÉ EAxÀ eÁw ¸ÀAWÀUÀ¼ÀÄ «±Á® ªÀUÀð ªÉÄÊwæAiÀÄ ¨É¼ÀªÀtÂUÉAiÀÄ£ÀÄß vÀqÉUÀnÖªÉ, ªÀÄvÀÄÛ eÁw UÀÄgÀÄvÀÄUÀ¼À wÃPÀë÷ÚvÉ E£ÀÆß ºÉZÁÑUÀ®Ä PÁgÀtªÁVªÉ.

ªÀÄgÀÄ C¥ÀðuÉAiÀÄ ªÉÄïÁlUÀ¼ÀÄ

ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁzsÀåªÀÄ ¤AiÉÆÃUÀUÀ½AzÁV, ¥ÀgÁåAiÀĪÁzÀ eÁw ªÀÄvÀÄÛ zsÁ«ÄðPÀ UÀÄgÀÄvÀÄUÀ¼À ªÀÄgÀÄ JtÂPÉAiÀÄ ¥ÀæQæAiÉÄUÀ¼ÀÄ, °AUÀ ªÀÄvÀÄÛ zsÁ«ÄðPÀ UÀÄgÀÄvÀÄUÀ¼ÁV ªÀÄgÀÄ C¥ÀðuÉAiÀiÁVªÉ. EzÀÄ £ÀqÉzÀzÀÄÝ 1990gÀ ¨sÁgÀwÃAiÀÄ DyðPÀ GzÁjÃPÀgÀtzÀ £ÀAvÀgÀ ªÀÄvÀÄÛ CzÀÄ CAvÁgÁ¶ÖçÃAiÀÄ DyðPÀvÉAiÀiÁV KPÀvÀæUÉÆAqÀ vÀgÀĪÁAiÀÄ. EzÀÄ ªÀÄzsÀåªÀÄ ªÀUÀð ªÀÄvÀÄÛ C£ÀÄZÀgÀÀ ¸ÀA¸ÀÌøw ¨É¼ÀªÀtÂUÉUÉ PÁgÀtªÁ¬ÄvÀÄ. »A¢£À zÀ±ÀPÀUÀ¼À°è gÁdå ¸Á¢ü¹zÀ C©üªÀÈ¢ÞVAvÀ EzÀÄ ªÀĺÀvÀé¥ÀÆtðªÁV ©ü£ÀߪÁVzɹ¹. C®èzÉ C©üªÀÈ¢ÞAiÀÄ ºÁUÉ, PÁgÀåPÀæªÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¹zÁÞAvÀªÉÇAzÀgÀ ºÁUÉ CªÀ£Àw ºÉÆA¢zÉ. ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ ¸ÀA§AzsÀUÀ¼ÀÄ PÀÄjvÀ ¸ÀªÀ®vÀÄÛUÀ¼À ¤gÀÆ¥ÀuɬÄAzÀ CzÀgÀ ¸ÁÜ£À §zÀ¯ÁªÀuÉAiÀiÁVzÉ. EzÀgÀ vÀPÀëtzÀ ¥sÀ°vÁA±ÀªÁV ªÀÄzsÀåªÀÄ ªÀUÀð ¨É¼ÀªÀtÂUÉ ºÉÆA¢zÉ. EzÀÄ C¢üPÁj±Á», vÁAwæPÀ ¤gÀéºÀt ªÀUÀðzÉÆA¢UÉ JA¢UÀÆ ¸ÀA¥ÀPÀð ºÉÆA¢®è. DzÀgÀÆ gÁ¶ÖçÃAiÀÄ ªÀÄvÀÄÛ CAvÁgÁ¶ÖçÃAiÀÄ UÁæºÀPÀgÀ ªÀ¸ÀÄÛUÀ¼ÀÄ, ¸ÉêÉUÀ¼À ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖUÀ½AzÀ ªÀÄvÀÄÛ ºÀ¹gÀÄ PÁæAw¬ÄAzÀ C£ÀÄPÀÆ® ¥ÀqÉzÀªÀgÀÄ, E®èªÉ §AqÀªÁ¼ÀªÁ¢ PÀȶAiÀÄ ¨É¼ÀªÀtÂUɹ²¬ÄAzÀ vÀªÀÄä ¸ÀA¥ÀPÀð ¥ÀqÉzÀªÀgÀÄ FUÀ F ªÀÄzsÀåªÀÄ ªÀUÀðzÀ ¨sÁUÀªÁVzÁÝgÉ. EAxÀ ªÀUÀð ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ §AqÀªÁ¼ÀªÀ£ÀÄß ¤AiÉÆÃf¸ÀĪÀÅzÀµÉÖà C®èzÉ gÁµÀÖçzÀ°è£À EvÀgÀ UÀÄA¥ÀÄUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ªÀUÀðUÀ½VAvÀ ¨ÉÃgÉ §UÉAiÀÄ°è ¨É¼ÀªÀtÂUÉ ºÉÆA¢zÉ. DzÀjzÀÄ vÀ£ÉÆß¼ÀUÉ ©ü£ÀߪÁVzÉ ªÀÄvÀÄÛ gÁµÀÖçzÀ G½zÉqÉUÀ½AzÀ zÀÆgÀªÁVzÉ.

F ªÀÄzsÀåªÀÄ ªÀUÀðzÀ ºÉƸÀ ¸ÁÜ£À UÁæºÀPÀgÀ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖAiÀiÁV ªÉÄîPÉÌÃjzÉ. EzÀjAzÀ vÁ£ÀÄ KQÃPÀÈvÀªÁUÀ®Ä ªÀÄvÀÄÛ vÀ£ÀߣÀÄß UÀÄgÀÄw¹PÉƼÀî®Ä, ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁzsÀåªÀÄzÀ ¸Á®Ä ¸Á®Ä vÀAvÀæUÀ¼À£ÀÄß ¤AiÉÆÃf¹PÉƼÀî®Ä PÁgÀtªÁVzÉ. C®èzÉ UÁæºÀPÀ ¹zÁÞAvÀªÀ£ÀÄß ¥ÁæzÉòPÀUÉƽ¸À®Ä ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ ºÉÃjzÀ MvÀÛqÀ¢AzÁV ¥ÁgÀA¥ÀjPÀ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ£ÀÄß ªÀÄgÀÄ C¥ÀðuÉ ªÀiÁqÀ®Æ PÁgÀtªÁVzÉ. EzÀgÉÆA¢UÉ ‘gÁdPÁgÀtzÀ ¸ËAzÀjåÃPÀgÀt’ eÉÆvÉUÀÆrzÉ. zsÁ«ÄðPÀ aºÉßUÀ¼À£ÀÄß gÁdPÁgÀtzÀ ¨ÉA§®¹³ ¥ÀqÉAiÀÄĪÀ ¨sÀAqÁgÀªÁV §¼ÀPÉ ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ. FUÀ PÀÄlÄA§UÀ¼À£ÀÄß, C¢üãÀ ¸ÁÜ£ÀzÀ°ègÀĪÀ ªÀÄ»¼ÉAiÀÄgÀ£ÀÄß, §®¥Àr¹ ¹ÜjÃPÀj¸ÀĪÀ°è ªÁ²AUï «ÄµÀ¤ßAzÀ §mÉÖ ºÉÆUÉAiÀÄĪÀ ¥ËqÀgïUÀ¼ÀªÀgÉUÉ, ¥ÉÃAmïì¤AzÀ OµÀ¢üUÀ¼À ªÀgÉUÉ ¸Á®Ä ¸Á®Ä ºÉƸÀ GvÀà£ÀßUÀ¼À PÀÄjvÀÄ «µÀAiÀĪÁgÀÄ eÁ»gÁvÀÄ ¤ÃqÀ¯ÁUÀÄwÛÀÛzÉ. UÁæºÀPÀgÀ ¤AiÀĪÀÄUÀ¼É®è DZÀgÀuÉUÀ¼ÀÄ, ºÀ§âUÀ¼ÀÄ, ªÀÄvÀÄÛ fêÀ£À ZÀPÀæzÀ ¸ÀA¸ÁÌgÀUÀ¼À£ÀÄß ¸ÁAzÀ©üÃðPÀj¹ªÉ. F ªÀÄÆ®PÀ ªÀiÁzsÀåªÀÄ F DZÀgÀuÉUÀ¼À£ÀÄß ¹ÜjÃPÀj¹zÉ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiË®åAiÀÄÄvÀªÁzÀ, C¢üPÀÈvÀªÁzÀ, ‘¥ÀgÀA¥ÀgÉ’AiÀÄ£ÀÄß GvÉÛÃf¹zÉ. vÀgÀĪÁAiÀÄzÀÀ°è ªÀiÁzsÀåªÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ ¸ÁܦvÀ ¥ÀgÀA¥ÀgÉAiÀÄ ªÀåªÀ¸ÉÜ, vÁgÀvÀªÀÄåvÉ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀÄgÀĵÀ ¥ÀæzsÁ£À ªÀåªÀ¸ÉÜUÀ½UÉ ¸ÀªÁ®Ä ºÁPÀĪÀÅzÀÄ ¸ÁzsÀå«®èzÁVzÉ. ªÉâPÉ zÉÆgÉvÀ ºÁUÉ, ºÉƸÀ UÁæºÀPÀ ¹zÁÞAvÀ ªÀÄvÀÄÛ ºÉƸÀ UÀÄgÀÄvÀÄUÀ¼À£ÀÄß gÀƦ¸À¯Á¬ÄvÀÄ, C®èzÉ ¸ÀA¥ÀæzÁAiÀĪÀ£ÀÄß PÉÆlÖAvÉ DZÀj¸ÀĪÀ «ÄwUÉ M¼À¥Àr¹vÀÄ. CAxÀ zsÁ«ÄðPÀ PÀÄvÀAvÀæ ªÀÄvÀÄÛ ªÉÊAiÀÄQÛPÀ UÀÄgÀÄvÀÄUÀ¼À£ÀÄß gÁ¶ÖçÃAiÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀܽÃAiÀÄ ªÀiÁzsÀåªÀÄUÀ¼ÀÄ ªÀiÁvÀæÀªÀ®èzÉ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ KeɤìUÀ¼À ¸ÀvÀvÀ ¥ÀæAiÀÄvÀߢAzÀ CAvÁgÁ¶ÖçÃAiÀÄ PÀA¥À¤UÀ¼ÀÄ PÀÆqÀ CAxÀzÉ vÀAvÉÆæÃ¥ÁAiÀÄUÀ¼À£ÀÄß ¸ÀܽÃAiÀÄ ¸ÀàzsÉð¹⁴ ªÀÄÄj¢PÀÌ®Ä ªÉÄðAzÀ ªÉÄÃ¯É ªÀiÁqÀÄwÛÛªÉ.

¨sÁgÀwÃAiÀÄ ¸ÀªÀiÁdzÀ ªÀÄzsÀåªÀÄ ªÀUÀð ªÀÄvÀÄÛ £ÀUÀgÀ ªÀåªÀ¸ÉÜUÀ¼ÉƼÀUÉ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ M¼À£ÀĸÀļÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ DzsÀĤPÀvÉ ¤AiÀĪÀÄUÀ¼À£ÀÄß C¸ÀªÀÄ¥ÀðPÀªÁV DAvÀjPÀUÉƽ¸ÀĪÀ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è CzÀgÀ ‘¸ÁA¥ÀæzÁ¬ÄPÀ’ ªÀÄvÀÄÛ zsÁ«ÄðPÀ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼À ¤AiÉÆÃd£É E§âUÉAiÀÄ ¥ÀjuÁªÀĪÀ£ÀÄß GAlĪÀiÁrzÉ. MAzÉqÉ, ªÀÄzsÀåªÀÄ ªÀUÀð vÉÆÃjPÉUÉ ¥Á±ÁÑvÀåªÁVgÀĪÀ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÉÆAzÀgÀ fêÀ£À ±ÉÊ° ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ½UÉ ªÉÉZÀÑ ªÀiÁqÀÄvÀÛzÉ, ¥ÀæzÀ²ð¸ÀÄvÀÛzÉ ªÀÄvÀÄÛ UÀnÖUÉƽ¸ÀÄvÀÛzÉ. ªÀÄvÉÆÛAzÉqÉ, F ªÀUÀðzÀ ¸ÁªÀiÁfPÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ fêÀ£À, CzÀgÉÆA¢UÉ M¦à ¸ÉÃjPÉÆArgÀĪÀ ªÀåQÛUÀvÀ ¸ÁévÀAvÀæöå, ¥ÀæeÁ¸ÀvÁÛvÀäPÀ ºÀPÀÄÌUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀgÀé¸ÀªÀiÁ£ÀvÁ ¹zÁÞAvÀUÀ¼À AiÀiÁªÀÅzÉà ¸ÀªÀiÁ£À DzsÀĤPÀ «ZÁgÀUÀ¼À£ÀÄß vÉÆqÉzÀĺÁPÀÄvÀÛzÉ. eÁw ªÀÄvÀÄÛ zsÁ«ÄðPÀ UÀÄgÀÄvÀÄUÀ¼À ªÀÄgÀÄ JtÂPÉ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄgÀÄ C¥ÀðuÉ ºÉZÀÄÑwÛgÀĪÀ EAxÀ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è, gÁ¶ÖçÃAiÀÄvÉ, ¥ËgÀvÀé ªÀÄvÀÄÛ £ÁUÀjPÀ £ÀqÀvÉUÀ¼À «²µÀÖ UÀÄgÀÄvÀÄUÀ¼À£ÀÄß §zÀ¯ÁªÀuÉ ªÀiÁqÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ ªÁåSÁ夸ÀĪÀ ºÉƸÀ vÀ¼ÀºÀ¢AiÀÄ£ÀÄß »AzÀÆ gÁ¶ÖçÃAiÀĪÁzÀzÀ ¨É¼ÀªÀtÂUÉ PÀAqÀÄPÉÆArzÉ.

EvÀgÉ ªÉÄïÁlÀUÀ¼ÀÄ

ªÉÄîÄeÁwUÀ¼ÀÄ ¸ÀézsÁðvÀäPÀ gÁdPÁgÀtzÀ §zÀ¯ÁzÀ ºÉƸÀ ªÀåªÀ¸ÉÜUÀ¼À£ÀÄß, gÁdQÃAiÀÄ «PÉÃA¢æÃPÀgÀtªÀ£ÀÄß ªÀÄvÀÄÛ ¸Ë®¨sÀåªÀAavÀ eÁwUÀ½UÁV gÀƦvÀªÁzÀ ¸ÀPÁgÁvÀäPÀ QæAiÀiÁ AiÉÆÃd£ÉUÀ¼À£ÀÄß vÀqÉUÀnÖªÉ. EªÀÅ CªÀgÀ ¸ÀA¥ÀÆtð C¢üPÁgÀPÉÌ ºÀ®ªÀÅ «zsÀUÀ¼À°è ¸ÀªÁ¯ÁVªÉ. EAxÀ ¥ÀæªÀÈwÛUÀ¼ÀÄ PÀÆrPÉÆAqÀÄ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ DyðPÀvÉAiÀÄ£ÀÄß GzÁgÀUÉƽ¹zÉ. C®èzÉ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ªÀÄvÀÄÛ zsÁ«ÄðPÀ C£À£ÀåvÉUÁV wêÀæ ºÀA§°PÉAiÀÄ ºÀÄqÀÄPÁlzÀ ªÀÄÆ®PÀ »AzÀÆ C£À£ÀåvÉAiÀÄ£ÀÄß ªÀÄgÀĺÀÄnÖ¸À®Ä §AiÀĹzÉ. EzÀ£ÀÄß «±ÀézÁzÀåAvÀ ºÀgÀrgÀĪÀ ¨sÁgÀwÃAiÀÄjUÉ®è ªÀÄÄnÖ¹zÉ. £ÀAvÀgÀzÀÀ°è ºÉÆgÀ£ÁqÀ ¨sÁgÀwÃAiÀÄgÀÄ ¤ÃrzÀ ºÀtPÁ¹£À ¨ÉA§®¢AzÀ, ºÉƸÀ UÁæºÀPÀ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÉƼÀUÉ £É¯É¹gÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ »AzÀÄvÀézÀ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼À §¼ÀPɬÄAzÀ, eÁUÀwÃPÀgÀt »AzÀÄvÀézÀ PÁgÀåPÀæªÀĪÀ£ÀÄß §®UÉƽ¹zÉ.

EAxÀ zsÁ«ÄðPÀ C£À£ÀåvÉAiÀÄ ªÀÄgÀÄgÀZÀ£ÉAiÀÄ£ÀÄß ««zsÀ §UÉAiÀÄ vÀAvÉÆæÃ¥ÁAiÀÄUÀ½AzÀ ¸ÁzsÀåªÁUÀĪÀAvÉ ªÀiÁqÀ¯ÁVzÉ. ªÉÆzÀ®£ÉAiÀÄzÁV, »AzÀÆ ¸ÉÃ£É ¥ÁæxÀ«ÄPÀªÁV UÁæAyPÀ ªÀÄvÀÄÛ ±Á¸ÀÛç ¸ÀA§A¢üvÀ £É¯ÉUÀ¼À£ÀÄß PÉÃA¢æÃPÀj¸ÀÄvÀÛzÉ. DzÀÄzÀjAzÀ DZÀgÀuÉAiÀÄ°ègÀĪÀ ¸ÀܽÃAiÀÄ eÁ£À¥ÀzÀ w¼ÀĪÀ½PÉ ªÀÄvÀÄÛ ªÀåªÀ¸ÉÜUÀ¼À£ÀÄß ¨ÁæºÀätÂPÉ ªÀiÁzÀjAiÀÄ ¸ÀªÀiÁd ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀA¸ÀÌøw ºÉÆgÀ £ÀÆPÀÄwÛzÉ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀªÉzÀĺÉÆÃUÀĪÀAvÉ ªÀiÁqÀÄwÛzÉ. »AzÀÆvÀézÀ PÁgÀåPÀæªÀÄUÀ¼ÀÄ CxÀªÁ CAxÀ ªÀiÁzÀjUÀ¼ÀÄ eÁw ªÀåªÀ¸ÉÜAiÀÄ ¨sÁUÀªÁVzÀÄÝ ¹ÜjÃPÀgÀtUÉÆArªÉÉ. ¥ÀæªÀÄÄR ¤AiÀĪÀÄ ¤§ðAzsÀUÀ¼À£ÀÄß UÀÄgÀÄw¸ÀĪÀÅzÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ZÉzÀÄj¸ÀĪÀÅzÀÄ CzÀgÀ PÉÃAzÀæ UÀªÀÄ£ÀªÁV®è. DzÀgÀÆ CªÀÅ gÁµÀÖç ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀªÀiÁdªÀ£ÉÆß¼ÀUÉÆAqÀ »A¢£À UÀæ»PÉUÀ¼ÀÄ ¸ÁzsÀåªÁUÀĪÀAvÉ ªÀiÁqÀ§®èªÀÅ. ¥ÁæxÀ«ÄPÀªÁV PÀ°àvÀ ¨sÀÆvÀPÁ®ªÀ£ÀÄß »A¢gÀÄV ¥ÀqÉAiÀÄĪÀ ªÀÄvÀÄÛ PÀ°àvÀ ¨sÀ«µÀåvÀÛ£ÀÄß PÀlÄÖªÀ PÀqÉUÉ PÉÃA¢æÃPÀÈvÀªÁVªÉ. EzÀÄ »AzÀƪÁzÀzÀ «ZÁgÀªÀ£ÀÄß ¥ÉÆæÃvÁ컸ÀĪÀÅzÀÄ ªÀÄvÀÄÛ C©üªÀÈ¢Þ ¥Àr¸ÀĪÀÅzÀ£ÀÆß M¼ÀUÉÆArzÉ. F ¥ÀæAiÀÄvÀßUÀ¼ÀÄ ‘»AzÀÆ’ ªÀåQÛAiÀÄ vÀ£ÀßvÀ£À, ‘¤¶ÌçAiÀÄvÉ’ ªÀÄvÀÄÛ ‘¹ÛçÃvÀé’UÀ¼À£ÀÆß M¼ÀUÉÆArªÉÉ. EªÀ£ÀÄß §®±Á° ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀªÀÄxÀð UÀÄtUÀ¼ÀÄî¼Àî »AzÀÆ ªÀåQÛvÀéªÀ£ÀÄß PÀlÖ®Ä C£Á£ÀÄPÀÆ®PÀgÀªÉAzÀÄ UÀÄgÀÄw¸À¯ÁVzÉ. EAxÀ ¥ÀæwªÀiÁ gÀZÀ£ÉAiÀÄ£ÀÄß C£ÀĸÀj¹zÀ°è, ¥Àæ¹zÀÞ avÀæUÀ¼À°èzÀÝAvÉ zÉʪÀ gÁªÀÄ ±ÁAwzÁvÀ£ÁVgÀzÉ M§â «ÃgÀ AiÉÆÃzsÀ£ÁV ¥Àæw¤¢ü¸ÀÄwÛgÀĪÀ ºÁUɹ⁵, »AzÀƪÁzÀzÀ ‘vɼÀîUÁUÀÄ«PÉ’ vÀ¤ßAzÀ¯É dgÀÄUÀÄvÀÛzÉ. £ÀAvÀgÀzÀ°è zsÁ«ÄðPÀ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ aºÉßUÀ½UÉ ªÀÄgÀÄ CxÀðUÀ¼À ¸ÀÆZÀ£É ¤ÃqÀ¨ÉÃPÁUÀÄvÀÛzÉ. »AzÀÆ zsÀªÀÄðzÀ EAxÀ ªÀÄgÀÄ ¸ÀAPÉÃwÃPÀgÀt »AzÀÆ C®è¢gÀĪÀgÀ£ÀÄß, «±ÉõÀªÁV ªÀÄĹèªÀÄgÀ£ÀÄß, ªÀÄvÉÆÛ§âgÀ ºÁUÉ UÀÄgÀÄw¸ÀĪÀÅzÁVzÉ.

EAxÀ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è, »AzÀÆvÀé §ºÀĪÀÄwÃAiÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ ºÁUÉ, C®à¸ÀASÁåvÀgÀÄ «±ÉõÀªÁV ªÀÄĹèªÀÄgÀ ªÉÄÃ¯É JgÀqÀÄ §UÉAiÀÄ ¤gÀÆ¥ÀuÉUÀ¼À£ÀÄß ¤AiÉÆÃf¸ÀÄvÀÛzÉ. CªÀ£ÀÄß ©¯ïUÁæ«Ä UÀÄgÀÄw¸ÀĪÀ ºÁUÉ,¹⁶ ªÉÆzÀ®£ÉAiÀÄzÀÄ M¼ÀUÉƼÀÄîªÀ ¤gÀÆ¥ÀuÉAiÀiÁVzÉ. ‘¤ÃªÀÅ £ÀªÀÄä ºÁUÉ EgÀ¨ÉÃPÀÄ. ¤ªÀÄä C£Àå ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ £ÀqÀªÀ½PÉ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀzÀÞwUÀ¼À£ÀÄß ©lÄÖPÉÆqÀ¨ÉÃPÀÄ.’ ªÀÄvÉÆÛAzÀÄ zÀÆgÀ vÀ¼ÀÄîªÀ ¨sÁµÉAiÀiÁVzÉ. ‘¤Ã«°è ¸ÀªÀiÁ£À £ÁUÀjPÀgÀ ºÁUÉ £ÁUÀjPÀgÀÄ C£ÀĨsÀ«¸ÀĪÀ J®è ¸Ë®¨sÀåUÀ¼ÉÆA¢UÉ fêÀ£À £ÀqɸÀ¯Ájj.’  EAxÀ ¨sÁµÉ ªÀÄĹèªÀÄgÀ PÀÄjvÀÄ ªÁå¥ÀPÀªÁVgÀĪÀ ¨sÁµÀå ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀæwªÉÄUÀ½AzÀ DzsÀjvÀÀªÁVzÉ. CªÀgÀ zÉñÀ¥ÉæêÀÄ ¥Àæ±ÁߺÀðªÁVzÉ. CªÀgÀ ¥sÀ®ªÀAwPÉ »AzÀÆ d£À¸ÀASÉåAiÀÄ£ÀÄß »A¢PÀÄÌvÀÛzÉAzÀÄ D¯ÉÆÃa¸ÀÄvÀÛzÉ. ¸ÀºÀ£É ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀAPÉÆÃZÀ ¸Àé¨sÁªÀzÀ »AzÀÆUÉ ºÉÆð¹zÀ°è DvÀ WÉÆÃgÀvÀgÀ »A¸ÀPÀ ªÀÄvÀÄÛ Cw ¯ÉÊAVPÀ ªÀåQÛAiÀiÁVzÀÄÝ, »AzÀÆ ¹ÛçÃAiÀÄgÀ ²Ã® ¸Àé¨sÁªÀPÉÌ PÀAlPÀ£ÁVzÁÝ£É. »ÃUÉ CªÀ£ÉƧâ C£Àå£ÁVgÀĪÀ ªÉÊjAiÀiÁVzÁÝ£É. wÃgÁ EwÛÃaV£À WÉÆõÀuÉAiÉÄAzÀgÉ, ªÀÄĹèªÀÄgÀÄ ‘§ºÀĸÀASÁåvÀgÉÆA¢UÉ ¸ÀzÁâªÀ£É’¬ÄAzÀ fêÀ£À ªÀiÁqÀĪÀÅzÀ£ÀÄß PÀ°vÀÄPÉƼÀî¨ÉÃPÀĹ⁷ JA§ÄzÀÄ. E¢ÃUÀ »AzÀÆ gÁ¶ÖçÃAiÀĪÁ¢UÀ¼À ¸ÁªÀðd¤PÀ ¤®ÄªÀ£ÀÆß EzÀ£ÀÄß ¸ÁªÀðd¤PÀ ¤ÃwAiÀi£ÁßV ªÀiÁqÀ¨ÉÃPÉA§ zÀÈqsÀ ºÉýPÉAiÀÄ£ÀÆß ¸ÀÆa¸ÀÄvÀÛzÉ. EAxÀ PÀ¼ÀAQvÀ ¸ÀÄ¢Ý zsÁ«ÄðPÀ C®à¸ÀASÁåvÀgÀ ªÀÄvÀ¸ÁévÀAvÀæöåzÀ ºÀPÀÌ£ÀÄß PÀ¹zÀÄPÉƼÀî®Ä PÁgÀtªÁUÀÄvÀÛzÉ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄĹèªÀÄgÀ ªÉÄÃ¯É ¨sÀAiÀÄzÀ ªÁvÁªÀgÀtªÀ£ÀÄß ºÉÃjzÀAvÁUÀÄvÀÛzÉ. EzÀjAzÀ ªÀÄĹèªÀÄgÀÄ vÀªÀÄä E¸ÁèA ªÀÄÄPÀÛ C£À£ÀåvÉ ªÀÄvÀÄÛ QæAiÀiÁ²Ã®vÉAiÀÄ£ÀÄß M¦à¸À¨ÉÃPÁUÀÄvÀÛzÉ.

KPÀgÀƦAiÀiÁzÀ, gÀa¹zÀÀ ªÀÄvÀÄÛ ¤AiÉÆÃfvÀ zsÀªÀÄðzÀ ªÉâPÉAiÀÄ ºÁUÉ »AzÀÆvÀé gÁµÀÖçªÀ£ÀÄß ««zsÀ PÉëÃvÀæUÀ¼À°è, CAvÁgÁ¶ÖçÃAiÀÄ £ÀUÀgÀUÀ¼À°è £É¯ÉUÉƼÀÄîªÀAvÉ ªÀiÁqÀ¨ÉÃQzÉAiÉÄAzÀÄ §AiÀĸÀ¯ÁVzÉ. CzÀgÀ ¸ÀÆZÀPÀgÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¨ÉA§°UÀgÀÄ gÁµÀÖç ¥Àæ¨sÀÄvÀézÀ eÁvÀåwÃvÀ ªÁzÀªÀ£ÀÄß vÉÆgÉAiÀÄÄvÁÛgÉ. ¥Àæ¨sÀÄvÀéªÀ£ÀÄß zsÁ«ÄðPÀªÁV ªÁåSÁå¤vÀªÁzÀ ªÀÄAqÀ½AiÀÄ£ÁßV ¥ÀÄ£ÁgÀa¸À¨ÉÃPÉA§ ¨ÉÃrPÉAiÀÄ£ÀÄß ªÀÄÄA¢qÀÄvÁÛgÉ. ¸ÁªÀðd¤PÀ ¸ÀA¸ÉÜUÀ¼À DzsÀĤPÀ »£Éß¯É ªÀÄvÀÄÛ ¥Á±ÁÑvÀå £É¯ÉAiÀÄ£ÀÄß ¥Àæ±Éß ªÀiÁqÀÄvÁÛgÉ. »AzÀÄvÀézÀ «²µÀÖ UÀÄt ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ£ÀÄß ¥Àæw¤¢ü¸ÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ gÀƦ¸ÀĪÀ £ÁUÀjPÀ ¸ÀA¸ÉÜUÀ¼À («±ÉõÀªÁV ±ÉÊPÀëtÂPÀ ¸ÀA¸ÉÜUÀ¼À) »£É߯ÉAiÀÄ£ÀÄß ¥ÀƪÉÇÃð£ÀßvÀ UÀÄtUÀ½AzÀ ªÀÄgÀÄgÀƦ¹ ¸Àj¥Àr¸À¨ÉÃPÉAzÀÄ §AiÀĸÀÄvÁÛgÉ. EAxÀ «ªÁzÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¨ÉÃrPÉUÀ¼ÀÄ, »AzÀƪÀ®èzÀ zsÁ«ÄðPÀ UÀÄA¥ÀÄUÀ¼À ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ¸ÀéAiÀĪÀiÁ¢ü¥ÀvÀåªÀ£ÀÄß £Á±À¥Àr¸ÀĪÀAxÀ ¸ÁªÀiÁ£Àå £ÁUÀjPÀ ¸ÀA»vÉ gÀƦ¹ eÁjUÉ vÀgÀ¨ÉÃPÉA§ ¨ÉÃrPÉAiÀÄ£ÀÆß M¼ÀUÉÆArzÉ.¹⁸

zÁR°vÀ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼ÀÄ?

¸ÀA¸ÀÌøw vÀ£ÉÆßnÖV£ÀÀ ¸ÁªÀiÁfPÀ ªÀåªÀ¸ÉÜAiÉÆA¢UÉ ¸ÀA¥ÀPÀð PÀrzÀÄPÉÆArzÉ. ºÉƸÀ ±ÀQÛUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ MvÀÛqÀUÀ¼ÀÄ QæAiÀiÁ²Ã®ªÁVgÀĪÀ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è «±Á® ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£É £ÀqÉ¢zÉ. EzÀjAzÀ ¸ÀªÀiÁd, ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ, ¥Àæ¨sÀÄvÀé ªÀÄvÀÄÛ §AqÀªÁ¼ÀUÀ¼ÀÄ ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ vÀªÀÄä £ÀqÀÄ«£À ¸ÀA§AzsÀUÀ¼À°è M¼ÀUÉƼÀî®Ä PÁgÀtªÁVzÉ. ªÀÄgÀÄgÀƦvÀ eÁw ¸ÀA¸ÀÌøw ªÀÄvÀÄÛ ºÉƸÀ fêÀ ¥ÀqÉzÀ »AzÀÆ gÁ¶ÖçÃAiÀÄvÉUÀ¼ÀÄ, ¸ÁA¸ÀÌøwPÀªÁzÀ ªÀÄvÀÄÛ C£ÀåvÁªÁzÀ PÀÄjvÀÄ ªÁåSÁå£ÀªÀ£ÀÄß ºÀÄlÄÖºÁPÀ®Ä, eÁUÀwPÀ ªÀĺÀvÁéPÁAPÉëAiÉÆA¢UÉ MnÖUÉ ¸ÉÃjPÉÆArªÉ. ¨sÁgÀwÃAiÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£ÉAiÀÄ°è §ºÀıÀºÀ vÀÄA¨Á ªÀÄÄRåªÁzÀÄzÉAzÀgÉ, eÁUÀwÃPÀgÀt, PÉÆêÀÄĪÁzÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ gÁdPÁgÀtUÀ¼ÀÄ ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ §® ºÉaÑPÉƼÀî®Ä MAzÁVgÀĪÀÅzÀÄ ªÀÄvÀÄÛ gÁµÀÖçzÀ fêÀAvÀ §ºÀÄvÀéªÀ£ÀÄß ªÁå¥ÀPÀªÁV £Á±À ªÀiÁrgÀĪÀÅzÀÄ. EAxÀ ZÀlĪÀnPÉUÀ½UÉ §AqÀªÁ¼ÀzÀ ¥À槮 ¹ÜwAiÉÄ DzsÁgÀªÁVzÀÄÝ, C¸ÀªÀÄxÀð ¥ÀæeÁ¸ÀwÛÃPÀgÀtzÀ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è ¸ÀªÀiÁdªÀ£ÀÄß ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖAiÀiÁV §zÀ°¸ÀĪÀ PÀæªÀÄPÉÌ ¨sÀgÀªÀ¸É zÉÆgÀQzÉ. DzsÀĤPÀªÀ®èzÀ ¸ÀA¸ÀÌøw ªÀÄvÀÄÛ ªÀA±À ¥ÀgÀA¥ÀgÁUÀvÀÀªÁzÀ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖAiÀÄ ªÀiË®åUÀ¼ÀÄ D¢ªÀÄvÉAiÀÄ£ÀÄß §®¥Àr¸ÀĪÀ jÃwAiÀÄ°è ªÁå¥ÀPÀªÁV ¸ÀªÀiÁdzÀ eÁvÀåwÃvÀUÉƽ¸ÀĪÀ PÀæªÀÄzÀ°è ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£ÉAiÀÄ£ÀÄß ¸ÁzsÀå ªÀiÁqÀÄvÀÛzÉ.

EAxÀ ¥ÀÄ£ÁgÀavÀ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ ¥sÀ°vÁA±ÀªÀ£ÀÄß EwÛÃaV£À UÀÄdgÁvï ºÀvÁåPÁAqÀzÀ°è UÀªÀĤ¸À§ºÀÄzÀÄ. gÁµÀÖçzÀ ªÀ¸ÁºÀvÉÆÛÃvÀÛgÀ ZÀjvÉæAiÀÄ°è CzÀgÀ ¸ÀégÀÆ¥À, wêÀævÉ ªÀÄvÀÄÛ »A¸ÉAiÀÄ CªÀ¢ü CzÁR°vÀªÁVzÉ.¹⁹ F ºÀvÁåPÁAqÀ £ÀqɸÀĪÀ°è£À ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£ÉAiÀÄ G¥ÁAiÀÄUÀ¼É®è ¸ÀàµÀÖªÁVªÉ. §AqÀªÁ¼ÀzÀ »AzÀĽ¢gÀÄ«PÉ vÀ£Àß C©üªÀÈ¢ÞAiÀÄ°è ¸Àj¸ÀªÀiÁ£ÀªÁV®èzÉ EgÀĪÀÅzÀÄ ªÀiÁvÀæªÀ®è, DzsÀĤPÀ ¥ÀƪÀð ¸ÁªÀiÁfPÀ ªÀåªÀ¸ÉÜAiÀÄ£ÀÄß G½¹PÉƼÀÄîªÀÅzÀÄ ºÉÃUÉAzÀÄ PÀÆqÀ PÀnÖPÉÆqÀÄvÀÛzÉ. eÁw C£À£ÀåvÉUÀ¼ÀÄ ZÀÄ£ÁªÀuÉAiÀÄ gÁdPÁgÀtzÀ°è UÀnÖUÉƼÀÄîvÀÛªÉ. ²æêÀÄAvÀgÀ ¨sÀgÀªÀ¸ÉAiÀÄ £ÀqÀĪÉAiÀÄÆ DyðPÀ ¹Üw ªÁå¥ÀPÀªÁV PÀĹAiÀÄÄvÀÛzÉ. ºÉƸÀ eÁUÀwPÀ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖAiÀÄ DyðPÀvÉAiÀÄ°è ¯Á¨sÀ UÀ½¸À®Ä ªÉÄÃ®Ä ªÀUÀðzÀ »AzÀÄUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄĹèªÀÄgÀ £ÀqÀÄªÉ ¸ÀàzsÉð GAmÁUÀÄvÀÛzÉ. zÀÆgÀ vÀ¼ÀÄîªÀ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ªÁzÀ ªÀÄĹèªÀÄgÀ£ÀÄß C£Àå ªÉÊjAiÀÄ ºÁUÉ vÁ£Éà ªÉÄîPÉÌvÀÛj¸ÀÄvÀÛzÉ. C¢üPÁgÀzÀ ºÉƸÀ vÀAvÀæeÁÕ£À ªÀÄvÀÄÛ »AzÀÄvÀézÀ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ aºÉßUÀ¼ÀÄ J¼ÉzÀÄ vÀAzÀ »A¸É ¸ÀÄálUÉƼÀÄîªÀ°è J®ègÀÆ PÉÊeÉÆr¸ÀÄvÁÛgÉ. ªÉÄîĪÀUÀðUÀ¼ÀÄ §AqÀªÁ¼À ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖAiÀÄ£ÀÄß ¸Áé¢üãÀ ¥Àr¹PÉƼÀÄîªÀÅzÀPÉÌ UÀÄdgÁvï GzÁºÀgÀuÉAiÀiÁVzÉ. CzÀÄ vÀ£ÀßzÉà DzÀ DyðPÀ ªÀÄvÀÄÛ gÁdQÃAiÀÄ C¢üPÁgÀªÀ£ÀÄß PÉÆæÃrüÃPÀj¹zÉ. CµÉÖà C®èzÉ eÁvÀåwÃvÀUÉƽ¸ÀĪÀ PÀæªÀÄªÉ eÁvÀåwÃvÀvÉ ¥ÀæQæAiÉÄAiÀÄ£ÀÄß ¤gÁPÀj¸À®Ä, ¥Àæ²ß¸À®Ä ªÀÄvÀÄÛ £Á±ÀÀUÉƽ¸À®Ä §AiÀĹzÉÉ. CAxÀ UÀÄA¥ÀÄUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ CªÀgÀ ZÀlĪÀnPÉUÀ¼ÀÄ vÀ£Àß ºÉƸÀ wêÀæ ¸ÀAPÀlzÀ ²æêÀÄAvÀ PɸÀgÀ°è ¸ÀªÀiÁ£ÀvÉ, £ÁåAiÀÄ¥ÀgÀvÉ ªÀÄvÀÄÛ ¸À£ÀßqÀvÉAiÀÄ vÀvÀéUÀ¼À£ÀÄß AiÀiÁªÀÅzÉà §UÉAiÀÄ°è eÁjUÉƽ¸À®Ä ¤gÁPÀj¸ÀÄvÀÛzÉ.

eÁUÀwPÀªÁzÀ ¸ÀªÀiÁdUÀ¼À°è FUÀ ºÉZÀÄÑwÛgÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ ªÀ¸ÁºÀvÉÆÛÃvÀÛgÀzÀ UÀÄgÀÄvÀÄUÀ¼À ºÁUÉ ¨ÉgÉPÉ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ ºÀÄlÄÖ«PÉAiÀÄ£ÀÄß CxÀªÁ ¨ÉgÉPÉvÀ£À²⁰ªÀ£ÀÄß «zÁéA¸ÀgÀÄ ¥Á°¸ÀÄwÛzÀÝgÀÆ £Á£ÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøw ªÀÄvÀÄÛ ªÀåQÛUÀ¼À ‘E§âA¢vÀ£À’ UÀÄgÀÄw¸ÀĪÀ, ºÉZÀÄÑ ¸ÀÆPÀÛªÁzÀ ºÉ¸Àj£À PÉÆgÀvɬÄgÀĪÀ PÀqÉ ¸Àé®à UÀªÀÄ£À ºÀj¸ÀÄvÉÛãÉ. CAxÀ E§âA¢vÀ£À CvÀÛ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼ÀÄ, «²µÀÖvÉ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀܽÃAiÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À ¸ÁªÀiÁfPÀvÉAiÀÄÆ DUÀzÉ EvÀÛ ±ÀÄzÀÞ DzsÀĤPÀvÉAiÀÄ ¥ÀƪÀðzÀ°ègÀĪÀ UÀæ»PÉUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ PÀlÖ¼ÉUÀ¼ÀÆ DUÀzÉ ¨ÉÃgÀÄ ©qÀ§®èzÀÄ. EzÀÄ zÉñÀ ¨sÁµÉAiÀÄ ¨É¼ÀªÀtÂUÉUÉ CxÀªÁ ¥ÀgÁåAiÀÄ DzsÀĤPÀvÉUÉ CrØAiÀiÁVzÉ. C®èzÉ §ºÀĸÀA¸ÀÌøw ¸ÀªÀiÁdzÀ fêÀAvÀ ªÀÄvÀÄÛ ªÀåªÀ¹ÜvÀ ¤AiÀĪÀÄUÀ¼À£ÀÄß ªÀÄÄjAiÀÄ®Ä PÁgÀtªÁVzÉ. CAxÀ E§âA¢vÀ£À ¤¢ðµÀÖªÁV, DzsÀĤPÀvÉAiÀÄ £ÉÊwPÀ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ°ègÀĪÀ ¥ÀæªÀÈwÛUÀ¼À ¥sÀ®ªÁVzÉ. CzÀÄ ªÀåQÛUÀvÀ ºÉÆuÉUÁjPÉ ªÀÄvÀÄÛ fêÀ£ÀzÀ GzÉÝñÀUÀ¼À ¤Ãw ¤AiÀĪÀÄUÀ¼À£ÀÄß ¸ÀA¸ÉÜUÀ¼À £ÉgÀ«®èzÉ ¸ÀªÀiÁdPÉÆÌAiÀÄÄåvÀÛzÉ. C°è CzÀÄ ¸ÀéAvÀÀzÀ ºÉªÉÄäAiÀiÁV PÁt¹PÉƼÀîzÉ, ¨É¼ÀªÀtÂUÉ £ÀqÀÄ«£À «¥sÀ®vɲ¹AiÀÄ vÁQðPÀ ZÀZÉðAiÀiÁVgÀÄvÀÛzÉ. ªÁå¥ÀPÀ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ºÁ¤ ªÀÄvÀÄÛ DyðPÀ ¸Ë®¨sÀå ªÀAavÀ ¹Üw CxÀªÁ GzÁjUÀ½AzÀ ±ÀÄgÀĪÁV ºÉƸÀzÁV PÀAqÀÄPÉÆAqÀ DyðPÀ AiÀıÀ¸ÀÄì, »AzÀĽzÀ §AqÀªÁ¼À±Á» ªÀåªÀ¸ÉÜ –EªÀÅ CqÉvÀqÉ, ªÀÄgÀÄ JtÂPÉ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄgÀÄ C¥ÀðuÉAiÀÄAxÀ PÁgÀåPÀæªÀÄUÀ½UÉ, £ÀAvÀgÀ ºÀ®ªÀÅ E§âA¢vÀ£ÀUÀ½UÉ M¦à¹PÉƼÀîĪÀAvÉ ªÀiÁqÀ®Ä ¸ÀªÀÄxÀð£À£ÁßV¸ÀÄvÀÛzÉ.  ‘£ÀªÀÄUÉ UÁA¢ü ¨ÉÃqÀ, £ÀªÀÄUÉ ±ÁAw ¨ÉÃqÀ, ±ÁAw ªÀÄvÀÄÛ PÁ£ÀÆ£ÀÄ ¤gÁPÀj¸À®Ä DzsÁgÀªÁVgÀĪÀ ªÀÄĹèªÀÄgÀÄ £ÀªÀÄUÉ ¨ÉÃqÀ’ JA§AxÀ WÉÆõÀuÉUÀ½AzÀ CZÀÑjAiÀiÁUÀÄvÀÛzÉAiÉÄ?

gÁµÀÖçzÀ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À£ÀÄß eÁw ¸ÀAPÀÄavÀ, zsÁ«ÄðPÀ ªÀÄvÀÄÛ eÁw C£À£ÀåvÉAiÀÄ£ÁßV ¥ÀÄ£ÁgÀa¸ÀĪÀ ªÀÄÆ®PÀ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ ºÉƸÀ £ÉªÀUÀ¼ÀÄ gÁµÀÖçzÀ ªÀÄÆ®¨sÀÆvÀ DªÀgÀtzÀ¯Éè ¥À®èlUÀ¼À£ÀÄß CgÀA©ü¹zÉ. ¸ÀA«zsÁ£ÀzÀ ªÀÄÆ®¨sÀÆvÀ DªÀgÀtªÀ£ÀÄß, d£ÀvÉAiÀÄ (¥ÁæzÉòPÀ, ¨sÁ¶PÀ ªÀÄvÀÄÛ zsÁ«ÄðPÀªÁzÀ) §ºÀÄ«zsÀzÀ C£À£ÀåvÉUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ §ºÀÄUÀÄtÂvÀ ¸Ë®¨sÀåUÀ¼À£ÀÄß ºÉÆA¢gÀ¨ÉÃPÀÄ, §ºÀĸÀA¸ÀÌøwAiÀÄ PÁgÀå¸ÀégÀÆ¥ÀªÀ£ÀÄß §®¥Àr¸À¨ÉÃPÀÄ, C®èzÉ gÁµÀÖç ªÀÄgÀħgɺÀ ªÀiÁqÀĪÀ ºÀ®UÉAiÀÄAvÉ ªÀÄÄAzÀĪÀgÉAiÀĨÉÃPÀÄ JA§ ¤jÃPÉëAiÀÄ ªÉÄÃ¯É PÀlÖ¯ÁVzÉ.²² DzÀgÉ EzÀgÀ §zÀ°UÉ ¥ÀÄ£ÁgÀavÀ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À ºÉƸÀ ªÉÄïÁlUÀ¼ÀÄ gÁµÀÖçªÀ£ÀÄß MAzÀÄ ZÀzÀÄgÀAUÀzÀ ªÀÄuÉAiÀÄ£ÁßV ªÀiÁrPÉƼÀÄîvÀÛªÉ. ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À ¸ÀàzsÉð ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ºÀPÀÄÌUÀ¼À£ÀÄß ªÀÄuÉAiÀÄ ªÉÄÃ¯É ªÀÄvÀÄÛ CzÀgÀ ªÉÄð£À ºÀAvÀzÀ®Æè DlªÁr ªÀÄÄV¸ÀÄvÀÛªÉ.

F ¥ÀÄ£ÁgÀavÀ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À ªÉÄïÁlUÀ¼À°è, ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ ¸ÀA¥ÀPÀð ºÉÆA¢zÀ ¥ÀæQæAiÉÄUÀ¼ÀÄ, ªÀåªÀ¸ÉÜUÀ¼ÀÄ, ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼ÀÄ UÀÄA¥ÁVgÀĪÀÅzÀjAzÀ zÀÆgÀªÀŽAiÀÄÄvÀÛªÉ. DUÀ ‘¸ÀA¸ÀÌøw’ UÀnÖUÉÆAqÀ ªÀiË®åUÀ¼À ¸ÀªÀÄƺÀ, ¹zÁÞAvÀ, DZÀgÀuÉ ªÀÄvÀÄÛ C£À£ÀåvÉAiÀÄ ºÁUÁUÀÄvÀÛzÉ. ¸ÁªÀðd¤PÀ PÉëÃvÀæªÁV ªÀÄÆqÀÄwÛgÀĪÀ EAxÀ ¸ÀA¸ÀÌøw, £ÀAvÀgÀ CAPɬĮèzÀ ªÀÄvÀÄÛ ªÉÊgÀÄzsÀåªÀÄAiÀÄ ¥ÀæQæAiÉÄUÀ¼ÁV ªÀÄÆqÀÄvÀÛzÉ. ºÁUÉAiÉÄ gÁ¶ÖçÃAiÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøw, gÁµÀÖç ªÀÄvÀÄÛ ºÉƸÀ «zsÉÃAiÀÄ gÀZÀ£ÉUÀ¼ÀÄ ªÀÄgÀĸÀàµÀÖvÉUɲ³ M¼À¥ÀqÀ®Ä PÁgÀtªÁUÀÄvÀÛzÉ. ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ CqÉvÀqÉ, CzÀgÀ vÀgÀĪÁAiÀÄzÀ ªÀÄgÀÄ JtÂPÉ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄgÀÄ C¥ÀðuÉAiÀÄAxÀ ¥ÀæQæAiÉÄUÀ½AzÀ ¥ÀÄ£ÁgÀavÀªÁzÀ ¸ÀA¸ÀÌøw, CxÀªÁ CAvÀgÀ-vÀ¯ÉªÀiÁgÀÄUÀ¼À°è ¥Àæ¸ÁgÀªÁzÀ ¸ÀAPÉÃvÀ ªÀÄvÀÄÛ aºÉßUÀ¼À ¸ÀAZÀAiÀÄ, CxÀªÁ ‘gÀÆrüUÀ¼À ¥ÀæPÁgÀ vÀ¯ÉªÀiÁgÀÄUÀ½AzÀ ºÉZÀÄÑ §®UÉÆAqÀÀ²⁴ ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ ¸ÀºÀ¨sÁVvÀézÀ ¨ÉøÁAiÀÄ ¥ÀzÀÞwAiÀÄ d£À ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀæzÉñÀ’ CAxÀ ‘ªÀĺÀvÀézÀ eÁ®’ªÉãÀÆ DV®è. ºÁUÁV ¥Àæ¨sÀÄvÀézÀ ¤AiÉÆÃUÀUÀ¼ÀÄ, ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ/§AqÀªÁ¼À ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁzsÀåªÀÄ ¤dªÁV ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ£ÀÄß ºÉZÀÄÑ ºÉZÀÄÑ ¥ÀÄ£ÁgÀa¸ÀÄwÛªÉ; ¸ÀA¸ÀÌøw GzÉÝñÀ¥ÀÆjvÀªÁV ¥ÀÄ£ÁgÀavÀÀ vÀAvÉÆæÃ¥ÁAiÀÄUÀ¼À ¨sÁUÀÀªÁUÀ¨ÉÃQzÉ; CzÀPÁÌV ¸ÀéAvÀ ªÀÄvÀÄÛ C£Àå PÀÄjvÀÄ ºÉƸÀzÁV ºÀÄnÖzÀ ªÁåSÉå MzÀV¸À®Ä ºÉƸÀ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼À£ÀÆß ¥ÀƪÀðzÀ°ègÀĪÀ UÀæ»PÉUÀ¼À£ÀÆß DAvÀjPÀUÉƽ¹zÉ.

EAxÀ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ¥ÀÄ£ÁgÀZÀ£É »A¸É ªÀiÁvÀæªÀ®èzÉ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ GUÀæ gÀÆ¥ÀªÀ£ÀÆß ºÀÄnÖ¸ÀÄwÛgÀĪÀ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è, F ¥ÀÄ£ÁgÀavÀ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ ªÉÄÃ¯É «ªÀıÁð ªÁåSÁå£À ªÀiÁvÀæªÀ®èzÉ CzÀgÀ vÉÆqÀPÀÄUÀ¼À PÀÄjvÀÄ RAqÀ£ÁºÀð zÀ¤AiÉÄwÛ ¥Àæw¥Á¢¸ÀĪÀÅzÀÄ £ÁåAiÀÄ MzÀV¸ÀĪÀÅ¢®èªÉ?

n¥ÀàtÂUÀ¼ÀÄ

1. C«ÄÃgï C°: JªÀÅå¯ÉõÀ£ï D¥sï ¥À©èPï ¹àAiÀÄgï E£ï EArAiÀÄ, JPÀ£Á«ÄPï CAqï ¥ÉÆ°nPÀ¯ï «ÃQè 36 (2001), ¥ÀÄl. 26.

2. ¥ÀjºÀj¸ÀzÀ ¥Àæ±ÉßUÀ¼ÀÄ PÁ£ÀÆ£ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ºÀPÀÄÌUÀ½UÉ ¸ÀA§A¢ü¹zÀÄÝ, C½éPÉ ªÀÄvÀÄÛ F ¸ÀªÀÄƺÀUÀ¼À d£ÀgÀ C£ÀÄPÀÆ®PÉÌ C£ÀÄUÀÄtªÁV EgÀÄvÀÛªÉ. DzÀgÀÆ CªÀÅ Cw ºÉZÀÄÑ ¥ÀæªÀiÁtzÀ°è eÁjAiÀiÁUÀzÉ G½¢ªÉ ªÀÄvÀÄÛ vÀªÀÄä PÉëÃvÀæzÉƼÀUÉ ¸ÀàzsÉðV½¢ªÉ. F ¸ÀªÀÄƺÀUÀ¼À£ÀÄß »A¸ÁgÀÆ¥ÀUÀ¼À ¸Á°£À°ègÀĪÀÀ «µÀAiÀÄUÀ¼À ºÁUÉ UÀÄgÀÄw¸ÀĪÀ eÉÆvÉUÉ ºÀ®ªÁgÀÄ ºÉƸÀ ¥Àæ¨sÀÄvÀé ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ PÁgÀåPÀæªÀÄUÀ¼ÀÄ CªÀgÀ ºÀPÀÄÌUÀ½UÉ ¨sÀAUÀ GAlĪÀiÁrªÉ. F UÀÄA¦£À°è gÉÊvÀgÀ£ÀÄß ¸ÉÃj¹PÉƼÀî¨ÉÃQgÀĪÀÅzÀÄ ¸ÀjAiÀiÁzÀ PÀæªÀĪÁVgÀÄvÀÛzÉ.

3. ¨sÁgÀvÀzÀ°è ¸ÁªÀiÁfPÀ §zÀ¯ÁªÀuÉAiÀÄ ºÁ¢AiÀÄ°è ¥Àæ¨sÁªÀ ©ÃjgÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ ©ÃgÀÄwÛgÀĪÀ JgÀqÀÆ DPÁgÀUÀ¼À°è  ¥ÀæeÁ¥Àæ¨sÀÄvÀé ªÀÄvÀÄÛ DzsÀĤPÀvÉUÀ¼ÀÄ JgÀqÀÄ ¥ÀæªÀÄÄR ¤AiÉÆÃUÀUÀ¼ÉAzÀÄ ºÀ®ªÀÅ «zÁéA¸ÀgÀÄ UÀÄgÀÄw¹zÁÝgÉ. GzÁºÀgÀuÉUÉ, ªÀ£ÁAiÀÄPï, ZÀlfð, ¥Àæ¸Ázï, PÀ«gÁeï ªÀÄvÀÄÛ ¥ÁrAiÀÄ£ï EªÀÅUÀ¼À §zÀ°UÉ vÀªÀÄä C©ü¥ÁæAiÀÄUÀ¼À£ÀÄß ¸ÁAzÀ©üÃðPÀj¸ÀÄvÁÛgÉ. (Ca£ï ªÀ£ÁAiÀÄPï: PÀªÀÄÆå£À°dªÀiï PÁAmɸÉÖqï: j°d£ï, ªÀiÁqÉæ¤n CAqï ¸ÉPÀÄå®jdªÀiï, £ÀÆåzÉ°è, 1997; ¥ÁxÀð ZÀlfð: ©AiÀiÁAqï ¢ £ÉõÀ£ï? Dgï «w£ï?, JPÀ£Á«ÄPï CAqï ¥ÉÆ°nPÀ¯ï «ÃQè 30, 1997, ¥ÀÄl. 4; ªÀiÁzsÀªÀ ¥Àæ¸Ázï: ¨ÁåPï lÄ ¢ ¥Éæ¸ÉAmï, PÀ®ÄÑgÀ¯ï qÉÊ£À«ÄPïì 10, 1998, ¥ÀÄl.2É; ¸ÀĢåÀÛ PÀ«gÁeï: j°d£ï, ¥Á°nPïì CAqï ªÀiÁqÉæ¤n, G¥ÉÃAzÀæ §Që/©üRÄ ¥ÀgÉÃSï (¸ÀA): ‘Q湸ï CAqï ZÉÃAeï E£ï PÀAmÉA¥ÉÆgÀj EArAiÀiÁ’, £ÀÆåzÉ°è, 1995; ¸ÀĢåÀÛ PÀ«gÁeï: ªÀiÁqÉæ¤n CAqï ¥Á°nPïì, qÀAiÀÄqÉ®¸ï 129 (2000), ¥ÀÄl.1; JA.J¸ï.J¸ï. ¥ÁArAiÀÄ£ï: M£ï ¸ÉÖ¥ï Omï¸ÉÊqï ªÀiÁqÉæ¤n: PÁå¸ïÖ, LqÉAnn ¥Á°nPïì CAqï ¥À©èPï ¹àAiÀÄgï, JPÀ£Á«ÄPï CAqï ¥ÉÆ°nPÀ¯ï «ÃQè 37 (2002), ¥ÀÄl. 181: ¥ÁxÀð ZÀlfð ªÀÄvÀÄÛ G½zÀªÀgÀÄ CAzÀgÉ D²Ã±ï £ÀA¢ – ¨sÁgÀwÃAiÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À wgÀÄZÀÄ«PÉAiÀÄ ªÀÄÆ®zÀ ºÁUÉ, ¸ÀªÀĸÉåAiÀÄ ºÁUÉ DzsÀĤPÀvÉ- CAzÀgÉ ¥Á²ÑªÀiÁvÀå ªÀÄÆ®zÀ DzsÀĤPÀvÉ- AiÀÄ£ÀÄß £ÉÆÃqÀÄvÁÛgÉ. CAvÀºÀ zÀȶÖPÉÆãÀUÀ¼ÀÄ ¸ÁªÀiÁfPÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ªÀÄÆ®ªÀ£ÀÄß «±ÉõÀªÁV ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À £ÀAvÀgÀzÀ wgÀÄZÀÄ«PÉ ªÀÄvÀÄÛ CqÉvÀqÉUÀ¼À£ÀÄß ªÉÄð¤AzÀ £ÉÆÃqÀÄvÀÛªÉ. «±ÉõÀªÁV eÁUÀwPÀ ªÀÄlÖzÀ vÀvÀéUÀ¼ÁzÀ ¸ÀªÀiÁ£ÀvÉ, £ÁåAiÀÄ¥ÀgÀvÉ, ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀæeÁ¥Àæ¨sÀÄvÀéUÀ¼À£ÀÄß ¸ÀÆa¸ÀÄvÀÛªÉAiÀiÁzÀgÀÆ DzÀ±ÀðUÀ¼À£ÀÄß eÁjUÉ vÀgÀĪÀ°è ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀàµÀÖ¥Àr¸ÀĪÀ°è «¥sÀ®ªÁUÀÄvÀÛªÉ. DzsÀĤPÀvÉAiÀÄ (fêÀ£À «zsÁ£ÀUÀ¼À°è) DAiÀÄݨsÁUÀUÀ¼À ¸Áé¢üãÀvÉ ªÀÄvÀÄÛ C¼ÀªÀrPÉAiÀÄ°è ªÉÊgÀÄzsÀåvÉAiÀÄ£ÀÄß ¥ÀjUÀt¸À®Ä «¥sÀ®ªÁUÀÄvÀÛªÉ. gÁdQÃAiÀıÁ¸ÀÛçeÉÕ ¸ÁgÁ eÉÆøɥsï JwÛ ºÉüÀĪÀAvÉ, DzsÀĤPÀvÉ ¨sÁgÀwÃAiÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À ªÀÄÆ®¨sÀÆvÀ CA±ÀUÀ¼À£ÀÄß zÁjvÀ¦à¸ÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ ¥Àæ¸ÀÄÛvÀ ¨É¼ÀªÀtÂUÉUÀ¼À£ÀÄß DzsÀĤPÀvÉAiÀÄ gÀÆ¥ÀªÁVAiÉÄà £ÉÆÃqÀĪÀ F J®è ¹zÁÞAvÀUÀ¼ÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøwAiÀÄ gÁdPÁgÀtzÀ vÀ¼ÀºÀ¢AiÀÄ£ÀÄß UÀÄgÀÄw¸ÀĪÀ°è ªÀÄvÀÄÛ CAxÀ ¨É¼ÀªÀtÂUÉUÀ¼À£ÀÄß ªÁå¥ÀPÀªÁV vÀ£Àß vÉPÉÌUÉ vÉUÉzÀÄPÉƼÀÄîªÀ°èAiÀÄÆ «¥sÀ®ªÁUÀÄvÀÛªÉ. (¸ÁgÁ eÉÆøɥsï: EAlgÁUÉÃnAUï PÀ®Ñgï: QænPÀ¯ï ¥Àgï¸ÉàQÖêïì D¥sï PÀAmÉA¥ÉÆgÀj ¸ÉÆöAiÀįï yAiÀÄj, £ÀÆåzÉ°è, 1998)

4. DzsÀĤPÀvɬÄAzÁV, £Á£ÀÄ «±Á® ¥ÀæQæAiÉÄUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¨sÀÆvÀPÁ®¢AzÀ ªÀvÀðªÀiÁ£ÀªÀ£ÀÄß ¨ÉÃgÉ ªÀiÁqÀĪÀÅzÁUÀ°Ã  E®èªÉ ¸Á¢üvÀ ¸ÁÜ£ÀªÀiÁ£ÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁzsÀåªÀiÁqÀ¯ÁUÀĪÀ ªÀÄÄPÀÛ ¸ÁªÀiÁfPÀvÉAiÀÄ ºÉƸÀ ¤AiÀĪÀÄUÀ¼À ¸Ë®¨sÀåUÀ½AzÀ M¼ÀUÉÆAqÀÄ §®UÉƽ¸ÀĪÀ ºÉƸÀ ªÀåªÀ¸ÉÜUÀ¼ÀÄ, ¥ÀæQæAiÉÄUÀ¼ÀÄ, ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀA§AzsÀUÀ¼ÁUÀ°Ã ªÀÄƯÁA±ÀªÀ£ÀÄß ¥Àj²Ã°¹zÉ. ¸ÀħæºÀätåA C©ü¥ÁæAiÀÄ ¥ÀqÀĪÀAvÉ, DzÀĤPÀvÉ JAzÀgÉ ‘MAzÀÄ eÁUÀ¢AzÀ E£ÉÆßAzÀÄ eÁUÀPÉÌ ªÉÊgÀ¸ïUÀ¼ÀÄ ºÀgÀqÀzÀ MAzÀÄ §UÉAiÀÄ eÁUÀwPÀ «zÀåªÀiÁ£À.’ (¸ÀAdAiÀiï ¸ÀħæºÀätåA, »AiÀÄjAUï ªÁAiÀÄì¸ï: «UÉßmïì D¥sï Cjè ªÀiÁqÉæ¤n E£ï ¸Ëvï KµÁå, 1400-1750, qÀAiÀÄqÀ®¸ï 127, (1988) ¥ÀÄl.100.) £ÀAzÁ ªÁ¢¹gÀĪÀAvÉ, DzsÀĤPÀvÉAiÉÄAzÀgÉ CqÉvÀqÉUÀ½AzÀ vÀ¥ÀÄà w¼ÀĪÀ½PÉ ªÀÄÄAzÀĪÀgɹgÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁܦvÀ »AzÀÆ ¸ÀA¸ÀÌøw ¤µÉÖAiÀÄ FV£À DZÀgÀuÉAiÉÆAzÀgÀ ¸ÁzsÀåvÉ. («ÄÃgÁ £ÀAzÁ: ¨ÉæQAUï ¢ ¸Éà¯ï D¥sï zsÀªÀÄð: ¢ PÉÃ¸ï ¥Ágï EArAiÀÄ£ï J£ï¯ÉÊmÉäAmï, JPÀ£Á«ÄPï CAqï ¥ÉÆ°nPÀ¯ï «ÃQè 37 (2001), ¥ÀÄl. 26. ºÁUÉAiÉÄà gÁ¢üPÁ zÉøÁ¬Ä (1999) C©ü¥ÁæAiÀÄ £ÉÆÃr.) CµÀÄÖ ºÉÆwÛUÉ, £Á£ÀÄ PÀÆqÀ ¥Á±ÁÑvÀåªÀ®èzÀ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼ÀÄ vÀªÀÄäzÉà DzsÀĤPÀvÉAiÀÄ£ÀÄß ºÀÄnÖ¸À§®è ªÀÄvÀÄÛ PÁ¥ÁrPÉƼÀî§®è ¸ÁzsÀåvÉAiÀÄ£ÀÄß UÀÄgÀÄw¹zÉ. ¨sÁgÀwÃAiÀÄ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è ¥ÀgÁåAiÀÄ DzsÀĤPÀvÉ CxÀªÁ zÉòÃAiÀÄ DzsÀĤPÀvÉ CAzÀgÉ £À£Àß ªÀÄ£À¹ì£À°ègÀĪÀ ¨sÀQÛ ZÀ¼ÀªÀ½AiÀÄ ZÁjwæPÀ «zÀåªÀiÁ£À «±ÉõÀªÁV (¸ÁܪÀgÀ dAUÀªÀÄ(ªÀåQÛUÀvÀ £ÀA©PÉ), zÁ¸ÉÆúÀ ªÀÄvÀÄÛ PÁAiÀÄPÀzÀ ªÀÄÆ®PÀ eÁw gÀ»vÀ ¸ÀªÀiÁd PÀlÖ §AiÀĹzÀ DZÀgÀuÉUÀ¼À£ÀÄß ¸ÀàµÀÖ ¥Àr¹gÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ eÁwAiÀÄ ªÀåªÀ¸ÉÜUÉ ¸ÀªÁ®Ä J¸É¢gÀĪÀ) «ÃgÀ±ÉʪÀzÉÆA¢UÉ ªÀiÁvÀæªÀ®èzÉ, CzÀgÁZÉUÉ gÁµÀÖçzÀ ¸ÀtÚ ¥ÀÄlÖ ¥ÀæzÉñÀUÀ½UÉ ºÉZÁÑV ¹Ã«ÄvÀªÁzÀAxÀ DzÀgÉ «ZÁgÀUÀ¼À£ÀÄß ¹éÃPÀj¸ÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄ£ÀßqɸÀĪÀAxÀ ¸ÀªÁ®Ä §AiÀĸÀĪÀ ¸ÀªÀÄPÁ°Ã£À ZÀ¼ÀªÀ½UÀ½UÀÆ ¸ÀA§AzsÀ PÀ°à¹zÉÝãÉ.

5. EAxÀ ¥ÀæQæAiÉÄAiÀÄ£ÀÄß ¸ÀA¸ÀÌøwÃPÀgÀtªÉAzÀÄ ªÁåSÁ夹 «ªÀj¹ ¥ÉÆæ. JA.J£ï.²æäªÁ¸ï (¸ÁåA¹ÌçmÉÊeÉõÀ£ï, ¸ÉƶAiÀįï ZÉÃAeï E£ï ªÀiÁqÀæ£ï EArAiÀiÁ, 1966gÀ°è) UÀÄgÀÄw¹zÁÝgÉ. F ¥ÀæQæAiÉÄ PɼÀ eÁwUÉ ¸ÉÃjzÀ d£ÀvÉ, ªÉÄîÄäRªÁzÀ ¸ÁªÀiÁfPÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ZÀ®£É ¸Á¢ü¸ÀĪÀ zÁjAiÀiÁV, ªÉÄîÄeÁwUÀ¼À «±ÉõÀªÁV ¥Àæ¨sÁ« eÁwUÀ¼À d£ÀgÀ CZÀgÀuÉ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀzÀÞwUÀ¼À£ÀÄß C£ÀÄPÀj¸ÀÄvÁÛgÉAzÀÄ ºÉüÀÄvÀÛzÉ.

6. zÉñÀzÀ d£À¸ÀASÉåAiÀÄ°è °AUÀ C£ÀÄ¥ÁvÀ ¥ÀæªÀiÁtzÀ°è£À KgÀÄ¥ÉÃgÀÄ 1980jAzÀ »Ã£À¹ÜwV½¢zÉ. °AUÀ C£ÀÄ¥ÁvÀ ¥ÀæªÀiÁt 2001gÀ d£ÀUÀtwAiÀÄ°è ¥Àæw 1000 ¥ÀÄgÀĵÀjUÉ 933 ªÀÄ»¼ÉAiÀÄgÀÄ EzÁÝgÉ. DyðPÀªÁV ¸ÀA¥ÀzÀãjvÀ ªÀ®AiÀÄUÀ¼ÉAzÀÄ UÀÄgÀÄw¹PÉÆArgÀĪÀ ¥ÁArZÉjAiÀÄAxÀ PÉ®ªÀÅ gÁdåUÀ¼À°è ¥Àæw 1000 ¥ÀÄgÀĵÀjUÉ 773 ªÀÄ»¼ÉAiÀÄjzÁÝgÉ. ¥ÀÄgÀĵÀ ¥ÀæzsÁ£À ªÀåªÀ¸ÉÜAiÀÄ ¥Áæ§®å ºÉaÑgÀĪÀ zÉñÀzÀ PÉ®ªÀÅ ¥ÀæzÉñÀÀUÀ¼À°è ªÀÄvÀÄÛ ªÀAavÀ ªÀÄ»¼ÉAiÀÄjAzÁV °AUÀ C£ÀÄ¥ÁvÀ ¥ÀæªÀÄtzÀ°è wêÀævÀgÀ KgÀÄ¥ÉÃgÀÄ GAmÁVzÉ. ªÀÄ»¼ÉAiÀÄgÀ ªÉÄð£À D »A¸ÉUÉ ¸ÀªÀiÁ£ÀªÁV ªÀÄĹèA ªÀÄvÀÄÛ PɼÀ ±ÉæÃt eÁwUÀ¼À ªÀÄ»¼ÉAiÀÄgÀ ªÉÄð£À »A¸ÉUÀ¼ÀÄ £ÀqÉ¢gÀĪÀÅzÀÄ UÀÄdgÁw£À f¯ÉèUÀ¼À ¸ÁPÁëöåzsÁgÀUÀ½AzÀ ¸ÀªÀÄxÀð£ÉAiÀiÁVzÉ. EzÀÄ F J®è ªÀÄÆgÀÆ gÀÆ¥ÀUÀ¼À »A¸ÉUÀ¼À RavÀ WÀl£ÉUÀ¼ÀÀ£ÀÄß ºÉÆA¢zÉ.

7. ¥ÉæêÀiï ZËzsÀÄj: J£ÉÆáÃjìAUï PÀ®ÄÑgÀ¯ï PÉÆÃqïì: dAqÀgï CAqï ªÀAiÀįɣïì E£ï £ÁzÀgÀ£ï EArAiÀiÁ, JPÁ£À«ÄPï CAqï ¥ÉÆ°nPÀ¯ï «ÃQè 32 (1997), ¥ÀÄl.19.

8. PÉ®ªÀÅ ¸ÁÜ£ÀªÀiÁ£ÀUÀ¼ÀÄ §zÀ¯ÁUÀ®Ä ¸ÁzsÀåªÁUÀĪÀ ªÀÄnÖUÉ eÁw ªÀåªÀ¸ÉÜ §zÀ¯ÁVzÉ ªÀÄvÀÄÛ eÁw ªÀÄvÀÄÛ vÀ£Àß ¤UÀ¢vÀ PÀ¸ÀħÄUÀ¼ÉÆA¢UÉ ºÉZÀÄÑ PÁ® »r¢qÀĪÀÅ¢®è JAzÀÄ PÉ®ªÀÅ «zÁéA¸ÀgÀÄ ¥ÀjUÀt¸ÀÄvÁÛÛgÉ. (£ÉÆÃr. DAqÉæ ¨ÉmÉʯÉè: PÁå¸ïÖ E£ï PÀAmÉA¥ÉÆgÀj EArAiÀiÁ, PÁå¸ïÖ lÄqÉ, (¸ÀA.) ¹.eÉ.¥sÀÄ®ègï, £ÀÆåzÉ°è, 1997) »ÃVzÀÝgÀÆ eÁw ªÀåªÀ¸ÉÜAiÀÄ CqÉvÀqÉUÀ¼ÀÄ, «±ÉõÀªÁV vÀ£ÀߣÀÄß vÁ£ÀÄ PÁ¥ÁrPÉÆAqÀÄ ªÀÄgÀĺÀÄnÖ¹PÉƼÀÄîªÀ DZÀgÀuÉUÀ¼ÀÄ (¸ÀUÉÆÃvÀæ ªÀÄzÀĪÉ) ªÀÄvÀÄÛ eÁw ªÀÄvÀÄÛ ªÀUÀð ªÀåªÀ¸ÉÜUÀ¼À°è ¸Àj ¸ÀªÀiÁ£ÀvÉ ªÀÄÄAzÀĪÀgÉAiÀÄÄwÛgÀĪÀÅzÀÄ eÁwAiÀÄ Erà ªÀåªÀ¸ÉÜAiÀÄ°è C®à ¥ÀæªÀÄtzÀ°è ¥À®èlªÁVzÉ JAzÀÄ ¸ÀÆa¸ÀÄvÀÛzÉ.  

9. ¸ÀĢåÀÛ PÀ«gÁeï: j°d£ï, ¥Á°nPïì CAqï ªÀiÁqÉæ¤n, (¸ÀA.) G¥ÉÃAzÀæ §Që / ©üRÄ ¥ÀgÉÃR: ‘Q湸ï CAqï ZÉÃAeï E£ï PÀAmÉA¥ÉÆgÀj EArAiÀiÁ’, £ÀÆåzÉ°è, 1995.

10. §ºÀÄ ºÉZÀÄÑ ¸ÀASÉåAiÀÄ°è £ÀqÉ¢gÀĪÀ CzsÀåAiÀÄ£ÀUÀ¼ÀÄ, ¸À°è¹zÀ ªÀgÀ¢UÀ¼ÀÄ, PÀ«ÄnUÀ¼ÀÄ PɼÀ±ÉæÃt eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼À ªÉÄÃ¯É ªÉÄîıÉæÃt eÁwUÀ¼ÀÄ £ÀqɹgÀĪÀ ¸Á®Ä ¸Á®Ä zËdð£ÀåUÀ¼À£ÀÄß zÁR°¹ªÉ. ªÉÄîıÉæÃt eÁwUÀ½AzÀ PɼÀ±ÉæÃt eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼À ªÉÄÃ¯É £ÀqÉ¢gÀĪÀ »A¸É w½¢gÀĪÀAxÀzÀÄÝ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÁܦvÀªÁzÀzÀÄÝ DVzÉ. wÃgÁ EwÛÃZÉUÉ ¸ÉÆáÃlUÉÆAqÀ »A¸ÉAiÀÄ°è PɼÀ±ÉæÃt eÁw UÀÄA¥ÀÄUÀ¼À £ÀqÀÄªÉ (CAzÀgÉ DAzsÀæ¥ÀæzÉñÀzÀ°è£À ªÀiÁ¯Á ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁ¢UÀgÀÄ. EªÀgÀ£ÀÄß vÀ«Ä¼ÀÄ£Ár£À°è »AzÀĽzÀ eÁwUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ zÀ°vÀgÀ £ÀqÀÄªÉ UÀÄgÀÄw¸À¯ÁVzÉ, ¥ÀAeÁ©£À°è zÀ°vÀgÀ £ÀqÀÄªÉ UÀÄgÀÄw¸À¯ÁVzÉ.) gÁdåzÀ ¸ÀA¥À£ÀÆä®UÀ½UÉ Cw ºÀwÛgÀªÁUÀ®Ä ªÀÄvÀÄÛ  ¸Ë®¨sÀåUÀ½UÉ CºÀðgÁUÀ®Ä £ÀqÉzÀ »A¸ÉAiÀÄÆ M¼ÀUÉÆArzÉ.

11. ¸Àwñï zÉñÀ¥ÁAqÉ: D¥sÀÖgï PÀ®Ñgï: j£ÀÆåqï CeÉAqÁ¸ï ¥sÁgï ¢ ¥ÉÆ°nPÀ¯ï JPÁ£À«Ä D¥sï EArAiÀiÁ, PÀ®ÑgÀ¯ï qÉÊ£À«ÄPïì 10 (1998), ¥ÀÄl.2.

12. CzÉÃ. EzÀ£ÀÆß £ÉÆÃr. PÀgÉƯï G¥ÁzsÀå: ¸ÉÆöAiÀįï CAqï PÀ®ÑgÀ¯ï ¸ÀÖçmÉføï D¥sï PÁè¸ï ¥sÁgÉäõÀ£ï E£À PÉÆøÀÖ¯ï DAzsÀæ ¥ÀæzÉñï, PÁAnæ§ÆåµÀ£ï lÄ EArAiÀÄ£ï ¸ÉÆöAiÀiÁ®f 31, 919970, ¥ÀÄl. 2.

13. CgÀ«AzÀ gÁdUÉÆÃ¥Á¯ï: yAQAUï J¨Ëmï ¢ £ÀÆå «ÄqÀ¯ï PÁè¸ï: eÉAqÀgï, CqÀégïmÉʹAUï CAqï ¥Á°nPïì E£ï D£ï Keï C¥sï UÉÆèç¯ÉÊeÉõÀ£ï. (¸ÀA.) gÁeÉñÀéj ¸ÀÄAzÀgï gÁd£ï, ‘¸ÉÊ£ï ¥ÉÆøïÖ÷ì: eÉAqÀgï E±ÀÆå¸ï E£ï ¥ÉÆøïÖ E£ïr¥ÉAqÉ£ïì EArAiÀiÁ’, £ÀÆåzÉ°è, 1999.

14. UÁæºÀPÀgÀ ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖAiÀÄ ªÉÄÃ¯É GzÁjÃPÀgÀuÉÆÃvÀÛgÀ ªÀiÁzsÀåªÀÄ zÁ½, ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖ ªÀÄvÀÄÛ ªÀiÁzsÀåªÀÄUÀ½UÉ ¨sÁgÀwÃAiÀÄ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼À£ÀÄß ¤AiÉÆÃf¸À®Ä PÁgÀtªÁ¬ÄvÀÄ, vÀªÀÄä GvÀà£ÀßUÀ¼À£ÀÄß ¥ÁæzÉòPÀUÉƽ¸ÀĪÀÀ ¥ÀæAiÀÄvÀßzÀ aºÉßUÀ¼ÀÆ D¬ÄvÀÄ. JAn« ºÉZÀÄÑ ºÉZÀÄÑ EArè±ï (EArAiÀi£ï EAVè±ï ¥Á¥ï) ¸ÀAVÃvÀªÀ£ÀÄß MzÀV¸À®Ä vÀ£Àß PÁgÀåPÀæªÀÄUÀ¼À£ÀÄß ªÀÄgÀÄ«£Áå¸ÀUÉƽ¸ÀÄwÛzÉ. C®èzÉ ¥Á±ÁÑvÀå ªÀiÁzÀjAiÀÄ GvÀìªÀUÀ¼À ªÉÄÃ¯É ¨sÁgÀwÃAiÀÄ UÀÄA¥ÀÄUÀ¼ÀÄ ªÀÄÄV©Ã¼ÀĪÀÅzÀÄ JwÛ ºÉüÀĪÀAxÀ ¥ÁæzÉòPÀgÀtzÀ ªÀÄvÉÆÛAzÀÄ GzÁºÀgÀuÉAiÀiÁVzÉ. »ÃVzÀÝgÀÆ »AzÀÆ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ aºÉßUÀ¼À §¼ÀPÉ §ºÀÄgÁ¶ÖçÃAiÀÄ UÀÄA¥ÀÄUÀ½AzÀ®Æ ªÉÄðAzÀ ªÉÄÃ¯É DVzÉ. gÁeïUÉÆÃ¥Á¯ï C©ü¥ÁæAiÀÄ ¥ÀqÀĪÀAvÉ, vÀ£Àß §mÉÖ MUÉAiÀÄĪÀ ¸Á¨Á£ÀÄ ªÀiÁgÁl ªÀiÁqÀĪÀ eÁ»gÁwUÁV vÀ£Àß ¨sÁgÀwÃAiÀÄ ¸Àà¢üð «gÀÄzÀÞ »AzÀƸÁÛ£ï °ªÀgï£À vÀAvÉÆæÃ¥ÁAiÀÄ,  ¤A¨ÉºÀtÄÚ (¥Á«vÀåzÀ ¸ÀAPÉÃvÀ) ªÀÄvÀÄÛ «µÀÄÚ ZÀPÀæ (¸ÀȶÖPÀvÀð£À ZÀPÀæ)UÀ¼À ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼À£ÀÄß DzsÀj¹vÀÄÛ. (CgÀ«AzÀ gÁeïUÉÆÃ¥Á¯ï: yAQAUï J¨Ëmï ¢ £ÀÆå «ÄqÀ¯ï PÁè¸ï: eÉAqÀgï, CqÀégïmÉʹAUï CAqï ¥Á°nPïì E£ï D£ï Jeï D¥sï UÉÆèç¯ÉÊeÉõÀ£ï. (¸ÀA.)gÁeÉñÀéj ¸ÀÄAzÀgï gÁd£ï: ‘¸ÉÊ£ï¥ÉÆøïÖ÷ì: eÉAqÀgï E±ÀÆå¸ï E£ï ¥ÉÆøïÖ E£ïr¥ÉAqÉ£ïì EArAiÀiÁ’, £ÀÆå zÉ°è, 1999.  

15. »AzÀÆ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼À ’vɼÀîUÁUÀÄ«PÉ’ E°è »AzÀÆ aºÉßUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀæwªÉÄUÀ¼À ¸ÀgÀ¼ÀvÉ ªÀÄvÀÄÛ wgÀÄazÀ ¹ÜwAiÀÄ£ÀÄß ¸ÀÆa¸ÀÄvÀÛzÉ. C®èzÉ CªÀgÀ ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼ÀÄ »AzÀÆ gÁ¶ÖçÃAiÀĪÁ¢UÀ¼À D¸ÀQÛUÀ½UÉ ZÉ£ÁßV ºÉÆAzÀÄvÀÛzÉ. F «ªÀgÀUÀ¼À£ÀÄß ¤ÃqÀĪÀ CvÀÄåvÀÛªÀÄ ¯ÉÃR£ÀPÁÌV £ÉÆÃr C£ÀÄgÁzÀ PÀ¥ÀÆgÀgÀ ¥Àæ§AzsÀ, qÉÊn lÄ PÀÆæ¸ÉqÀgï: ¢ ZÉÃAfAUï LPÀ£ÁUÀæ¦ü D¥sï gÁªÀiï, (¸ÀA.) eÁÕ£ÉÃAzÀæ ¥ÁAqÉ: ‘»AzÀÆ CAqï CzÀgïì: ¢ PÀéZÉ£ï D¥sï LqÉAnn E£À EArAiÀiÁ lÄqÉ’. £ÀÆå zÉ°è, 1993. ¸ÀAPÉÃvÀUÀ¼À F vÀAvÉÆæÃ¥ÁAiÀÄUÀ¼À eÉÆvÉUÉ, DzsÀĤPÀvÉAiÉÆA¢UÉ C¸ÀàµÀÖ ¸ÀA§AzsÀ ºÉÆA¢gÀĪÀ »AzÀÄvÀézÀ ªÀÄvÀzÁgÀgÀÆ ªÀÄÄAzÀĪÀgÉ¢zÁÝgÉ. ¨sÁgÀwÃAiÀÄ UÀÄt «±ÉõÀUÀ½UÉ ¸ÀjºÉÆAzÀĪÀÅ¢®èªÉAzÀÄ DzsÀĤPÀ ¸ÀA¸ÀÌøw ªÀÄvÀÄÛ «ZÁgÀUÀ¼À£ÀÄß ¥Àæ²ß¸À¯ÁVzÉ. Cw ±ÀQÛ±Á°AiÀÄߣÁV ªÀiÁqÀĪÀ ¸ÁªÀÄxÀåð ºÉÆAzÀ®Ä ªÀÄvÀÄÛ gÁµÀÖçzÀ CºÀðAiÉÆÃUÀåvÉAiÀÄ£ÀÄß ªÉÆzÀ°UÉ ¸ÀÆa¸À®Ä CvÀåUÀvÀåªÁzÀAxÀ PÀA¥ÀÆålgï, ªÀiÁ»w vÀAvÀæeÁÕ£À, CtÄ ªÀÄvÀÄÛ RUÉÆüÀ vÀAvÀæeÁÕ£À ªÀÄÄAvÁzÀ G£ÀßvÀ vÀAvÀæeÁÕ£ÀUÀ¼À£ÀÄß CªÀ±ÀÀåPÀ ¸À®PÀgÀtUÀ¼ÉAzÀÄ ¸ÉÃ¥ÀðqÉ ªÀiÁrPÉƼÀî®Ä PÉýPÉƼÀî¯ÁVzÉ.

16. §gÀÆZÀ (2001) ¥ÀÄl. 140gÀ°è CQÃ¯ï ©¯ïUÁæ«ÄAiÀÄ£ÀÄß G¯ÉèÃT¹zÁÝgÉ.

17. »AzÀÆ ªÀÄÆ®¨sÀÆvÀªÁ¢UÀ¼À gÁdQÃAiÀÄ ¥ÀPÀëªÁzÀ ¨sÁgÀwÃAiÀÄ d£ÀvÁ ¥ÀPÀëzÀ ªÀÄÄRAqÀgÀÄ 2002gÀ°è ¨ÉAUÀ¼ÀÆj£À°è ¤ÃrzÀ ºÉýPÉ.

18. ¨sÁgÀvÀ ¸ÁªÀiÁ£Àå £ÁUÀjPÀ ¸ÀA»vÉAiÀÄ£ÀÄß ºÉÆA¢®è. CzÀÄ PÉÆêÀÄÄ MvÀÛqÀ ªÀÄvÀÄÛ ºÉƸÀ ¸ÀévÀAvÀæ gÁµÀÖçªÁzÀ «¨sÀd£ÉAiÀÄ ¸ÀAzÀ¨sÀðzÀ°è gÀƦvÀªÁVzÉ. »AzÀÆUÀ¼ÀÄ ªÀÄĹèªÀÄgÀÄ, ¹RÍgÀÄ ªÉÆzÀ¯ÁzÀ zsÁ«ÄðPÀ ¸ÀªÀÄÄzÁAiÀÄUÀ¼ÀÄ vÀªÀÄä ¥ÀæwAiÉÆAzÀÆ ¸ÀªÀÄÄzÁAiÀÄzÀ zsÁ«ÄðPÀ UÀæAxÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀzÀÞwUÀ½AzÀ ¥ÀjUÀtÂvÀªÁzÀ ‘¸ÁA¥ÀæzÁ¬ÄPÀ PÁ£ÀÆ£ÀÄ’UÀ¼À DqÀ½vÀPÉÌ M¼À¥ÀnÖªÉ. EzÀ£ÀÄß §zÀ°¸À®Ä EwÃZÉUÉ ¤ÃrzÀ PÀgÉ, «±ÉõÀªÁV ªÀÄĹèA ¸ÀªÀÄÄzÁAiÀÄzÀ £ÁAiÀÄPÀjAzÀ ¥ÀæwgÉÆÃzsÀ JzÀÄj¹zÉ. 

19. UÀÄdgÁw£À°è ºÀvÁåPÁAqÀPÉÌ PÁgÀtªÁzÀ ¥Àj¹Üw ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀAzÀ¨sÀðUÀ¼À MAzÀÄ ¸ÁªÀiÁ£Àå CªÀ¯ÉÆÃPÀ£À ªÀiÁqÀ®Ä £ÉÆÃr, «ZÁgÀ ¸ÀAQgÀt «±ÉõÀ (513, ªÉÄà 2002). »AzÀÆ ªÀÄÆ®¨sÀÆvÀªÁ¢UÀ¼ÀÄ Erà MAzÀÄ wAUÀ¼ÀÄ £ÀqɹzÀ UÀÆAqÁVjAiÀÄ£ÀÄß PÉÆ£ÉUÉƽ¸À®Ä §AiÀĹzÀ PÀĦvÀ ªÀÄĹèªÀÄgÀÄ 2002gÀ ¥sɧæªÀj 28gÀAzÀÄ gÉÊ°£À ¨ÉÆÃVAiÉÆAzÀ£ÀÄß ºÉÆwÛ¹ ¥ÉæÃgÉæ¹zÀÀ »A¸ÉÀ, gÁdåzÁzÀåAvÀ JgÀqÀƪÀgÉ wAUÀ¼ÀÄUÀ¼À PÁ® ¨sÀAiÀiÁ£ÀPÀªÁV £ÀqÉzÀ ªÀÄĹèªÀÄgÀ ºÀvÉåUÉ ¥ÉæÃgÀPÀªÁ¬ÄvÀÄ. gÁdåzÀ gÁdzsÁ¤AiÀiÁzÀ CºÀªÀÄzÁ¨ÁzïªÉÇAzÀgÀ¯Éèà 5000PÀÆÌ ºÉZÀÄÑ d£ÀgÀ£ÀÄß PÉÆ®è¯Á¬ÄvÀÄ ªÀÄvÀÄÛ ºÀ®ªÁgÀÄ ¸Á«gÀ d£ÀjUÉ ªÀģɬĮèzÀAvÉ ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ. ºÀvÁåPÁAqÀ M¼À£ÁrUÀÆ ºÀ©âvÀÄ. ªÉÆzÀ® ¨ÁjUÉ ºÀ½îUÀ½AzÀ®Æ »A¸É ªÀgÀ¢AiÀiÁ¬ÄvÀÄ. ªÀÄĹèªÀÄgÀ D¹Û ªÀÄvÀÄÛ ªÀÄ£ÉUÀ¼À£ÀÄß £Á±À ªÀiÁr zÉÆÃZÀĪÀÅzÀgÉÆA¢UÉ, ºÀ®ªÁgÀÄ PÀÄlÄA§UÀ¼À£ÀÄß PÉÆaѺÁPÀ¯Á¬ÄvÀÄ, ªÀÄvÉÛ PÉ®ªÀjUÉ »A¢gÀÄUÀ¨ÁgÀzÉAzÀÄ ºÉüÀ¯Á¬ÄvÀÄ. 

20. ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ¨ÉgÉPÉvÀ£ÀzÀ «ZÁgÀªÀ£ÀÄß JgÀqÀÄ ªÀÄÆgÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ½AzÀ DAvÀjPÀUÉƽ¸ÀĪÀ ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀÄálUÉƽ¸ÀĪÀ, ¸ÀPÁgÁvÀäPÀ ªÀÄvÀÄÛ C£ÀÄPÀÆ®PÀgÀªÁzÀ ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ «²µÀÖ UÀÄtUÀ¼À CAvÀgï¸ÁA¸ÀÌøwPÀvÉUÉ PÁgÀtªÁUÀĪÀ «ZÁgÀªÀ£ÀÄß ¥Àæw¤¢ü¸À®Ä, «±ÉõÀªÁV ªÀÄÆ®¨sÀÆvÀ ¤AiÀĪÀÄzÀ ºÁUÉ ªÀ¸ÁºÀvÉÆÛÃvÀÛgÀ ªÀÄvÀÄÛ DzsÀĤPÉÆÃvÀÛgÀ «zÀévÀÄÛ d£À¦æUÉƽ¹vÉAzÀÄ £Á£ÀÄ ¥ÀjUÀt¸ÀÄvÉÛãÉ. »ÃVzÀÝgÀÆ ¨sÁ¨sÁ EzÀ£ÀÄß «±ÉõÀªÁV, ¸ÁA¸ÀÌøwPÀ ¸Á¥ÉÃPÀëvÁ ¹zÁÞAvÀ (J®è ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À CZÀgÀuÉUÀ¼À£ÀÄß M¦àPÉƼÀÄîªÀ GzÁgÀvÉAiÀÄ ªÉÄÃ¯É vÀ£Àß MvÀÄÛ ºÁPÀĪÀÅzÀgÉÆA¢UÉ) ªÀÄvÀÄÛ DzsÀĤPÉÆÃvÀÛgÀªÁzÀ (vÀ£Àß°è CAvÀgÀÎvÀªÁVgÀĪÀ DzsÀĤPÀvÉ «gÉÆâüAiÉÆA¢UÉ) ««zsÀ ¸ÀA¸ÀÌøwUÀ¼À £ÀPÁgÁvÀäPÀ UÀÄtUÀ¼À DZÀgÀuÉ ªÀÄvÀÄÛ DAvÀjPÀUÉƽ¸ÀĪÀ PÀqÉUÀÆ ¸Àé®à UÀªÀÄ£À PÉÆlÄÖ ¤zsÀðjzÁÝgÉÉ. (£ÉÆÃr. ºÉÆÃ«Ä ¨sÁ¨sÁ: ¢ ¯ÉÆPÉñÀ£ï D¥sï PÀ®Ñgï, ®AqÀ£ï, 1994.)

21. jZÀqïð ¸É£Éßmï: UÉÆæÃvï CAqï ¥sÉÃAiÀÄÆègï: ¢ £ÀÆå ¥ÉÆ°nPÀ¯ï JPÁ£À«Ä CAqï Emïì PÀ®Ñgï, (¸ÀA.) ªÉÄÊPï ¦üÃzÀgï¸ÉÆÖãï / ¸ÀÌmï ¯Áå±ï: ‘¸Éàøï D¥sï PÀ®Ñgï: ¹n-£ÉõÀ£ï-ªÀgïØð’, ®AqÀ£ï, 1999.

22. ¸ÀĤ¯ï T¯ï£Á¤: ¢ LrAiÀiÁ D¥sï EArAiÀiÁ, ®AqÀ£ï, 1997.

23. gÀĸÀÄÛªÀiï ¨sÀgÀÆZÀ: ¢ ¥Á°nPïì D¥sï PÀ®ÄÑgÀ¯ï ¥ÁæQÖøï: yAQAUï D¥sï PÀ®Ñgï xÀÆæ yAiÉÄÃlgï E£ï D£ï Keï D¥sï UÉÆèç¯ÉÊeÉõÀ£ï, £ÀÆåzÉ°è, 2001.

24. jZÀqïð ¥sÁgÀØ£ï (¸ÀA.): ªÀiÁå£ÉÃfAUï ¢ qÉʪÀjìn D¥sï £Á¯ÉqïÓ, ®AqÀ£ï, 1995, ¥ÀÄl. 7

CxÀðPÉÆñÀ

Associationalism- PÀÆlªÁzÀ

Attendant culture – C£ÀÄZÀgÀ ¸ÀA¸ÀÌøw

Hybridized culture - ¨ÉgÉPÉ ¸ÀA¸ÀÌøw

Majoritarian culture - §ºÀĪÀÄwÃAiÀÄ ¸ÀA¸ÀÌøw

Marginalized – ªÀÄƯÉUÀÄA¥ÁzÀ

Marketisation – ªÀiÁgÀÄPÀmÉÖAiÀiÁV §zÀ°¸ÀĪÀ PÀæªÀÄ

Mongrelisation -E§âA¢vÀ£À

Private sphere- SÁ¸ÀV ªÀ®AiÀÄ

Public domain- ¸ÁªÀðd¤PÀ PÉëÃvÀæ

Reconstituted- ¥ÀÄ£ÁgÀavÀ, ªÀÄgÀÄgÀƦvÀ

Rhetoric - ¨sÁµÉ, ¨sÁµÀå

Repertoires–ªÉÄïÁlUÀ¼ÀÄ, £ÉªÀUÀ¼ÀÄ, vÀAvÉÆæÃ¥ÁAiÀÄUÀ¼ÀÄ

Secularisation – eÁvÀåwÃvÀUÉƽ¸ÀĪÀ PÀæªÀÄ

EAVè±ï ªÀÄÆ® -J.Dgï.ªÁ¸À«